ยาฉีดรักษาโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์รุนแรง หรือพายุไซโตไคน์ (COVID-19 รุนแรง)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดใต้ผิวหนัง
เพิ่มความเสี่ยงการติดเชื้อ ค่าตับสูงขึ้น เม็ดเลือดขาวต่ำ
ผู้ป่วยที่กำลังมีการติดเชื้อรุนแรง
ยาตัวนี้อาจกดภูมิและบดบังอาการไข้ได้ ต้องเฝ้าระวังอาการหนาวสั่น ซึ่งเป็นสัญญาณของการติดเชื้อที่ซ่อนอยู่
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาสลายลิ่มเลือด (ใช้ฉุกเฉินในโรคหลอดเลือดสมองตีบหรือหัวใจขาดเลือด)
หยดเข้าหลอดเลือดดำโดยแพทย์ (ต้องใช้ภายใน 3-4.5 ชั่วโมงแรกหลังมีอาการ)
เลือดออกในสมอง เลือดออกตามอวัยวะต่างๆ รุนแรง
มีเลือดออกในสมอง ความดันโลหิตสูงวิกฤต เพิ่งได้รับการผ่าตัดใหญ่
เป็นยาความเสี่ยงสูงมากที่สุด ต้องให้ใน ICU หรือแผนกฉุกเฉินที่มีแพทย์ดูแลใกล้ชิดเท่านั้น
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้องหรือตู้เย็นตามฉลาก (เมื่อผสมแล้วต้องใช้ทันที)
ยาต้านไวรัสชนิดฉีด รักษาเริม งูสวัด ที่รุนแรงหรือลุกลามเข้าสมอง
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ อย่างน้อย 1 ชั่วโมง
เส้นเลือดอักเสบ คลื่นไส้ ไตวาย (หากหยดเร็วเกินไป)
ผู้ที่แพ้ยานี้
ผู้ป่วยต้องได้รับสารน้ำ (น้ำเกลือ) เข้าเส้นเลือดอย่างเพียงพอ เพื่อป้องกันยาตกตะกอนอุดตันในไต
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
วัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกัน คอตีบ บาดทะยัก ไอกรน
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ (ใช้กระตุ้นในเด็กโต ผู้ใหญ่ และสตรีมีครรภ์)
ปวด บวม แดงบริเวณที่ฉีด มีไข้ อ่อนเพลีย
เคยมีอาการแพ้รุนแรงจากวัคซีน หรือมีอาการทางสมองหลังฉีดเข็มก่อนหน้า
หากมีไข้สูงเฉียบพลัน ควรเลื่อนการฉีดออกไปก่อนจนกว่าจะหาย
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็งเด็ดขาด
ยาฉีดรักษาภาวะหัวใจเต้นเร็วผิดปกติ (SVT)
แพทย์จะฉีดพุช (Push) เข้าเส้นเลือดดำอย่างรวดเร็วมาก (1-2 วินาที)
หน้าแดง แน่นหน้าอก หายใจลำบากชั่วขณะ รู้สึกเหมือนหัวใจหยุดเต้น
โรคหอบหืดรุนแรง หัวใจเต้นช้าผิดปกติชนิด Heart block
ผู้ป่วยมักจะรู้สึกไม่สบายหน้าอกอย่างมากหรือวูบขณะเดินยา (เป็นอาการชั่วคราวจากยา ไม่ต้องตกใจ)
เก็บอุณหภูมิห้อง ไม่แช่แข็ง
รักษาอาการแพ้รุนแรงเฉียบพลัน (Anaphylaxis) และใช้กู้ชีพหัวใจหยุดเต้น (CPR)
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อหน้าขา (สำหรับแก้แพ้) หรือเส้นเลือดดำฉุกเฉิน (สำหรับกู้ชีพ)
ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วมาก มือสั่น ปวดศีรษะ ความดันพุ่ง
ไม่มีข้อห้ามในภาวะฉุกเฉินเพื่อช่วยชีวิต
การนำยาความเข้มข้นสูงไปฉีดเข้าเส้นเลือดโดยตรง(กรณีแก้แพ้) อาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงจนเสียชีวิตได้
เก็บอุณหภูมิห้อง พ้นแสงแดด
ยาปฏิชีวนะชนิดฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียแกรมลบรุนแรงในโรงพยาบาล
หยดเข้าเส้นเลือดดำ หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
พิษต่อไต (ค่าไตสูงขึ้น) พิษต่อหู (หูอื้อ ทรงตัวไม่ได้ สูญเสียการได้ยิน)
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยากลุ่ม Aminoglycosides สตรีมีครรภ์
ต้องเฝ้าระวังการทำงานของไตและการได้ยินอย่างใกล้ชิดตลอดการให้ยา
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาขยายหลอดลมชนิดฉีด รักษาหอบหืดกำเริบรุนแรง
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะ คลื่นไส้ อาเจียน ชัก (หากยาเกินขนาด)
ผู้ป่วยโรคแผลในกระเพาะอาหารรุนแรง หรือแพ้ยานี้
ห้ามฉีดพุชเข้าเส้นเลือดเร็วๆ เด็ดขาด เพราะจะทำให้หัวใจหยุดเต้น
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาฉีดรักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง / กู้ชีพ (CPR)
ฉีดหรือหยดเข้าหลอดเลือดดำ
ความดันโลหิตตก หัวใจเต้นช้า หลอดเลือดดำอักเสบรุนแรง (Phlebitis)
ผู้ที่มีภาวะหัวใจเต้นช้าผิดปกติชนิดรุนแรง (Heart block)
ยาระคายเคืองเส้นเลือดมาก ควรให้ทางหลอดเลือดดำเส้นใหญ่ (Central line) หากทำได้
เก็บอุณหภูมิห้อง พ้นแสง
ยาฆ่าเชื้อราชนิดฉีดที่ออกฤทธิ์รุนแรง (ชนิดดั้งเดิม หรือ ชนิด Liposomal)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (2-6 ชั่วโมง)
ไข้สูง หนาวสั่นรุนแรงขณะให้ยา พิษต่อไต ระดับโพแทสเซียมในเลือดต่ำรุนแรง
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยานี้อย่างรุนแรง
มักต้องให้ยาแก้แพ้ (CPM) ยาลดไข้ และสเตียรอยด์ ก่อนเริ่มหยดยาเสมอ เพื่อลดผลข้างเคียงเรื่องไข้สั่น
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ป้องกันแสง
ยาปฏิชีวนะชนิดฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ผื่นแพ้ยา คลื่นไส้ ท้องเสีย
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยาเพนิซิลลิน (Penicillin)
หลังผสมยาแล้วตัวยาจะเสื่อมสภาพไวมาก (ภายใน 1 ชม.) ต้องรีบฉีดทันที
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาหย่อนกล้ามเนื้อ (ใช้ร่วมกับยาสลบเพื่อใส่ท่อช่วยหายใจ หรือใน ICU)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ
ความดันตก หัวใจเต้นเร็ว หลอดลมหดเกร็ง (เนื่องจากการหลั่งฮิสตามีน)
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ยาไม่มีฤทธิ์ทำให้หลับ! ผู้ป่วยจะรู้ตัวแต่ขยับไม่ได้ ต้องให้ยานอนหลับ/ยาสลบร่วมด้วยเสมอ และต้องมีเครื่องช่วยหายใจพร้อม
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาฉีดรักษาภาวะหัวใจเต้นช้าผิดปกติฉุกเฉิน หรือใช้ถอนพิษสารเคมีกำจัดแมลง
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ปากแห้ง คอแห้ง ตาพร่า ม่านตาขยาย หัวใจเต้นเร็ว ปัสสาวะคั่ง
โรคต้อหินมุมปิด ลำไส้อุดตัน
ผู้ป่วยจะตาพร่าสู้แสงไม่ได้ชั่วคราว และอาจมีอาการกระสับกระส่าย (ถ้ายาเกินขนาด)
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะชนิดฉีด รักษาโรคปอดอักเสบติดเชื้อรุนแรง หรืออุ้งเชิงกรานอักเสบ
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ อย่างน้อย 1 ชั่วโมง
ปวดแสบเส้นเลือดบริเวณที่หยดยา คลื่นไส้ ท้องเสีย หัวใจเต้นผิดจังหวะ
แพ้ยากลุ่ม Macrolide ประวัติตับอักเสบจากยานี้
ห้ามฉีดพุช (Push) เข้าเส้นเลือดดำโดยตรงเด็ดขาด ต้องผสมน้ำเกลือและหยดช้าๆ
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาเคมีบำบัด รักษามะเร็งต่อมน้ำเหลือง มะเร็งอัณฑะ มะเร็งปากมดลูก
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ กล้ามเนื้อ หรือใต้ผิวหนัง
พังผืดที่ปอด (เป็นอันตรายถึงชีวิต) ไข้ หนาวสั่น ผิวหนังคล้ำขึ้น
ผู้ที่มีการทำงานของปอดบกพร่องรุนแรง สตรีมีครรภ์
ยาเป็นพิษต่อปอดสูงมาก ต้องตรวจการทำงานของปอด (PFT) และ X-ray ปอดอย่างสม่ำเสมอ
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยาเคมีบำบัดและยามุ่งเป้า รักษามะเร็งเม็ดเลือดขาว (Multiple Myeloma)
ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง (หน้าท้อง/ต้นขา) หรือเส้นเลือดดำ
ชาปลายมือปลายเท้า คลื่นไส้ เกล็ดเลือดต่ำ ท้องเสีย
แพ้ส่วนประกอบของยาหรือธาตุโบรอน
หากมีอาการชา หรือปวดแปลบคล้ายไฟช็อตที่มือและเท้ามากขึ้น ต้องรีบแจ้งแพทย์
เก็บอุณหภูมิห้อง พ้นแสง (เจ้าหน้าที่ต้องเตรียมในตู้ปลอดเชื้อ)
ยาชาเฉพาะที่ชนิดออกฤทธิ์นาน (มักใช้บล็อกหลังผ่าตัด หรือผ่าคลอดบุตร)
ฉีดเข้าช่องไขสันหลัง หรือฉีดบล็อกรอบเส้นประสาท
ความดันโลหิตตก (มักเกิดหลังบล็อกหลัง) ขาชาขยับไม่ได้ชั่วคราว ปัสสาวะไม่ออก
ผู้ที่แพ้ยาชาชนิด Amide มีการติดเชื้อบริเวณที่จะแทงเข็ม
มีพิษต่อหัวใจรุนแรงกว่ายาชาตัวอื่น ห้ามฉีดเข้าเส้นเลือดดำเด็ดขาด (หัวใจอาจหยุดเต้น)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
รักษาภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำรุนแรง หรือใช้ปกป้องหัวใจในภาวะโพแทสเซียมสูง
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
ความดันตก หัวใจเต้นผิดจังหวะ (ถ้าฉีดเร็วไป) รู้สึกร้อนวูบวาบตามตัว
ผู้ที่มีภาวะแคลเซียมในเลือดสูง หรือกำลังได้รับยา Digoxin
ระวังยาออกหรือรั่วนอกเส้นเลือดเด็ดขาด เพราะแคลเซียมจะกัดเนื้อเยื่อจนตายและเป็นแผลรุนแรงมาก
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาเคมีบำบัด รักษามะเร็งรังไข่ มะเร็งปอด
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
กดไขกระดูก (เกล็ดเลือดต่ำ) คลื่นไส้อาเจียน พิษต่อไต (แต่น้อยกว่า Cisplatin)
ผู้ป่วยโรคไตวายรุนแรง หรือมีภาวะเลือดออกรุนแรง
ต้องติดตามผลเลือดสม่ำเสมอ เพื่อดูภาวะเกล็ดเลือดต่ำและป้องกันเลือดออก
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาฆ่าเชื้อราชนิดฉีด (รักษาเชื้อราในกระแสเลือด หรือดื้อยาตัวอื่น)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (อย่างน้อย 1 ชั่วโมง)
ไข้ หนาวสั่น หลอดเลือดดำอักเสบ ค่าตับผิดปกติ หน้าแดงรุ่มๆ
ผู้ที่แพ้ยานี้
ห้ามผสมยากับสารละลายที่มีน้ำตาล (Dextrose) เด็ดขาด ต้องผสมกับ NSS (น้ำเกลือ) หรือ Sterile water เท่านั้น
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (มักใช้เพื่อป้องกันการติดเชื้อก่อนผ่าตัด)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ปวดบริเวณที่ฉีด ผื่นคัน ท้องเสีย หลอดเลือดอักเสบ
แพ้ยากลุ่ม Cephalosporin
ระมัดระวังในผู้ที่เคยแพ้ยา Penicillin แบบรุนแรง
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยา (มักใช้รักษาการติดเชื้อรุนแรงในโรงพยาบาล)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ท้องเสีย ผื่นคัน ปวดศีรษะ
ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม Cephalosporin
ระวังอาการทางระบบประสาท (สับสน ชัก) โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคไตที่ไม่ได้ปรับขนาดยาให้เหมาะสม
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยา (ติดเชื้อในช่องท้อง ทางเดินหายใจ ทางเดินปัสสาวะ)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดกล้ามเนื้อ
ท้องเสีย ผื่นคัน การแข็งตัวของเลือดผิดปกติ (เลือดออกง่าย)
ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม Penicillin หรือ Cephalosporin
ห้ามดื่มแอลกอฮอล์เด็ดขาดระหว่างใช้ยาและหลังหยุดยา 5 วัน (จะทำให้เกิดภาวะ Disulfiram-like reaction: หน้าแดง ใจสั่น หายใจลำบาก)
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียรุนแรง (ปอดอักเสบ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ปวดบริเวณที่ฉีด ท้องเสีย
ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม Cephalosporin
ปลอดภัยและนิยมใช้ในเด็กทารกมากกว่า Ceftriaxone (เพราะไม่ทำให้ดีซ่านแย่ลง)
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง พ้นแสง
ยาปฏิชีวนะฉีด (ครอบคลุมเชื้อแบคทีเรียไร้ออกซิเจน มักใช้ในแผลอักเสบช่องท้อง/ลำไส้)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
เส้นเลือดอักเสบ ปวดบริเวณที่ฉีด ท้องเสีย
ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม Cephalosporin
ระวังในผู้ที่เคยมีประวัติแพ้ยา Penicillin
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (เด่นเรื่องการฆ่าเชื้อดื้อยา Pseudomonas)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ปวดบริเวณที่ฉีด ผื่นคัน ท้องเสีย
แพ้ยากลุ่ม Cephalosporin
ระวังในผู้ที่เคยแพ้ยา Penicillin
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียรุนแรง (ข้อดีคือฉีดแค่วันละ 1 ครั้งได้)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ปวดบริเวณที่ฉีดมาก ท้องเสีย นิ่วในถุงน้ำดีเทียม
ทารกแรกเกิดที่มีภาวะตัวเหลืองรุนแรง แพ้ยากลุ่ม Cephalosporin
ห้ามผสมหรือให้ยาทางสายน้ำเกลือร่วมกับสารละลายที่มีแคลเซียม (เช่น Ringer's Lactate) เด็ดขาด ยาจะตกตะกอนอันตราย
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาแก้แพ้ชนิดฉีด (รักษาลมพิษรุนแรง แมลงสัตว์กัดต่อย แพ้ยา)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำช้าๆ หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
ง่วงซึมมาก ปากแห้ง หน้ามืด ความดันตก (ถ้าฉีดเร็ว)
หอบหืดกำเริบ ทารกแรกเกิด
ทำให้ง่วงนอนรุนแรง ห้ามลุกเดินคนเดียวหลังฉีดยา ระวังหน้ามืด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาหย่อนกล้ามเนื้อ (ใช้ร่วมกับยาสลบ หรือใน ICU เพื่อไม่ให้ผู้ป่วยต้านเครื่องช่วยหายใจ)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ
หัวใจเต้นช้า ความดันตก (พบน้อยกว่ายาหย่อนกล้ามเนื้อตัวอื่น)
แพ้ยานี้
ยาขับออกทางน้ำเลือดด้วยตัวเอง (Hofmann elimination) จึงปลอดภัยมากในคนไข้ที่มีภาวะไตหรือตับวาย
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาเคมีบำบัด รักษามะเร็งปอด มะเร็งรังไข่ มะเร็งศีรษะและลำคอ
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
คลื่นไส้อาเจียนรุนแรงมากที่สุด พิษต่อไต พิษต่อหู (ทำให้สูญเสียการได้ยิน)
ผู้ป่วยโรคไตวายรุนแรง หรือการได้ยินบกพร่องรุนแรง
ต้องให้น้ำเกลือปริมาณมาก(Pre/Post Hydration) ทั้งก่อนและหลังให้ยา เพื่อล้างพิษออกจากไตป้องกันไตวาย
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาปฏิชีวนะฉีด (รักษาสิวอักเสบรุนแรง ติดเชื้อผิวหนัง กระดูก หรือช่องท้อง)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ (ห้ามพุชเร็ว)
เส้นเลือดอักเสบ ท้องเสียรุนแรง คลื่นไส้ มีรสขมในปาก
ประวัติโรคลำไส้อักเสบรุนแรง
ห้ามฉีดเข้าหลอดเลือดดำโดยตรงอย่างรวดเร็ว (จะทำให้หัวใจหยุดเต้น) ต้องผสมน้ำเกลือและหยดอย่างน้อย 30 นาที
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยาสุดขีด (Superbug / ยาทางเลือกสุดท้าย)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
พิษต่อไตสูงมาก ชาตามตัว กล้ามเนื้ออ่อนแรง รอบปากชา
ผู้ที่แพ้ยานี้
ต้องเฝ้าระวังค่าไตอย่างใกล้ชิด ยาอาจทำให้เกิดภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรงจนหายใจลำบากได้
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาเคมีบำบัดชนิดฉีด รักษาโรคมะเร็งและกดภูมิคุ้มกันรุนแรง
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
คลื่นไส้อาเจียน ผมร่วง เม็ดเลือดต่ำ ปัสสาวะเป็นเลือด (ภาวะกระเพาะปัสสาวะอักเสบจากเลือดออก)
กระเพาะปัสสาวะอักเสบ เม็ดเลือดต่ำรุนแรง
ต้องให้สารน้ำหรือให้ผู้ป่วยดื่มน้ำเยอะๆ เพื่อล้างยาออกจากกระเพาะปัสสาวะ (บางครั้งต้องให้ยา Mesna ควบคู่เพื่อป้องกันกระเพาะปัสสาวะเลือดออก)
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาเคมีบำบัด รักษามะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukemia)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดเข้าไขสันหลัง
กดไขกระดูกรุนแรง คลื่นไส้ ตาแดงและอักเสบ
ผู้ที่แพ้ยานี้
หากใช้ยาในขนาดสูง อาจทำให้เกิดพิษต่อระบบประสาท (ผู้ป่วยจะเดินเซ สับสน หรือพูดไม่ชัด)
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาสเตียรอยด์ฉีด ลดการอักเสบรุนแรง ภาวะสมองบวม หรือป้องกันคลื่นไส้จากคีโม
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
น้ำตาลในเลือดสูง แสบร้อนบริเวณก้นกบขณะฉีด (อาการชั่วคราว) นอนไม่หลับ
ผู้ที่มีการติดเชื้อราในร่างกายที่ยังไม่ได้รักษา
หากฉีดเร็วเกินไปผู้ป่วยจะรู้สึกวูบวาบร้อนที่ก้นกบและอวัยวะเพศ (ควรเดินยาช้าๆ) อาจทำให้ความดันโลหิตพุ่งสูงได้
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยากันชักฉุกเฉิน ยาสงบประสาทก่อนทำหัตถการ
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือฉีดเข้ากล้าม
ง่วงซึมรุนแรง กดการหายใจ ความดันตก หลอดเลือดดำอักเสบ ปวดเวลาฉีด
ต้อหินมุมปิดเฉียบพลัน
ห้ามฉีดเข้าเส้นเลือดดำเร็วเกินไปเด็ดขาด (ผู้ป่วยอาจหยุดหายใจได้) ห้ามผสมกับยาตัวอื่นในไซริงค์เดียวกัน
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาฉีดแก้ปวดอักเสบเฉียบพลันระดับปานกลางถึงรุนแรง (เช่น ปวดนิ่ว ปวดหลังรุนแรง)
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อสะโพกลึกๆ ห้ามฉีดเข้าเส้นเลือด
ปวดบวมหรือเป็นก้อนแข็งบริเวณที่ฉีด ระคายกระเพาะ
ผู้ป่วยมีแผลในกระเพาะรุนแรง ไตวาย แพ้ NSAIDs สตรีมีครรภ์ไตรมาส 3
ห้ามฉีดต่อเนื่องหลายวัน ระวังเนื้อตายบริเวณที่ฉีด ห้ามฉีดในเด็ก
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาฉีดรักษาภาวะหัวใจล้มเหลวเฉียบพลัน หรือหัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะ
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (อย่างน้อย 5 นาที)
คลื่นไส้ อาเจียน หัวใจเต้นช้า การมองเห็นสีผิดปกติ (แสงสีเหลือง)
ผู้ที่มีหัวใจเต้นช้าผิดปกติรุนแรง ภาวะโพแทสเซียมต่ำ
เฝ้าระวังระดับโพแทสเซียมในเลือด หากโพแทสเซียมต่ำจะทำให้เกิดพิษจากยา Digoxin ได้ง่ายขึ้นถึงขั้นหัวใจหยุดเต้น
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาฉีดกระตุ้นการบีบตัวของหัวใจ (รักษาภาวะหัวใจล้มเหลวรุนแรง/ภาวะช็อก)
หยดเข้าหลอดเลือดดำต่อเนื่องโดยใช้เครื่องควบคุม (Infusion pump)
หัวใจเต้นเร็ว ใจสั่น ความดันโลหิตสูง เจ็บหน้าอก
โรคกล้ามเนื้อหัวใจหนาผิดปกติ (IHSS)
ต้องเฝ้าระวังคลื่นไฟฟ้าหัวใจและความดันตลอดเวลา หากหัวใจเต้นเร็วเกินไปต้องแจ้งแพทย์ลดยา
เก็บอุณหภูมิห้อง
รักษาภาวะช็อก ความดันโลหิตตก กระตุ้นการทำงานของหัวใจ
หยดเข้าหลอดเลือดดำต่อเนื่องด้วยเครื่องควบคุม (Infusion pump)
ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะ ปวดหัว คลื่นไส้
เนื้องอกต่อมหมวกไต (Pheochromocytoma)
ระวังยาออกหรือรั่วนอกเส้นเลือดเด็ดขาด เพราะจะทำให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นขาดเลือดและเน่าตายได้
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาเคมีบำบัด รักษามะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ มะเร็งต่อมน้ำเหลือง
หยดเข้าหลอดเลือดดำ (ตัวยามีลักษณะเป็นน้ำสีแดง)
ผมร่วงทั้งหมด คลื่นไส้อาเจียนรุนแรง ปัสสาวะสีแดง (1-2 วันหลังรับยา) กดไขกระดูก
ผู้ป่วยที่มีภาวะการทำงานของหัวใจบกพร่องรุนแรง
ยาเป็นพิษต่อกล้ามเนื้อหัวใจ ห้ามฉีดออกนอกเส้นเลือดเด็ดขาด เพราะจะทำให้เนื้อเยื่อพังทลายรุนแรงจนต้องตัดทิ้ง
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ป้องกันแสง
ยาฉีดป้องกันและรักษาภาวะลิ่มเลือดอุดตัน
ฉีดใต้ผิวหนังบริเวณหน้าท้อง (ห้ามไล่อากาศในไซริงค์ก่อนฉีด)
จ้ำเลือด เลือดออกง่ายบริเวณที่ฉีด ปวดแสบตอนเดินยา
ผู้ที่มีภาวะเลือดออกผิดปกติรุนแรง หรือมีแผลในกระเพาะรุนแรง
ห้ามถูหรือนวดบริเวณที่ฉีดเด็ดขาด เพราะจะทำให้เส้นเลือดฝอยแตกและช้ำเลือดเป็นวงกว้าง
เก็บอุณหภูมิไม่เกิน 25°C ห้ามแช่ตู้เย็นเด็ดขาด
ยาเพิ่มความดันโลหิต (มักใช้แก้ความดันตกช่วงบล็อกหลังผ่าตัด) หรือแก้หอบหืดฉุกเฉิน
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ กล้ามเนื้อ หรือใต้ผิวหนัง
ใจสั่น ความดันสูง นอนไม่หลับ กระสับกระส่าย
ต้อหินมุมปิด ความดันโลหิตสูงวิกฤต
ใช้อย่างระมัดระวังในผู้ป่วยโรคหัวใจ อาการใจสั่นมักเกิดขึ้นรวดเร็ว
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาฉีดกระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดแดง (รักษาโรคโลหิตจางในโรคไตหรือมะเร็ง)
ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง หรือเส้นเลือดดำ (มักฉีดสัปดาห์ละ 1-3 ครั้ง)
ความดันโลหิตสูงขึ้น ปวดศีรษะ ปวดเมื่อยคล้ายไข้หวัด ลิ่มเลือดอุดตัน
ผู้ที่มีความดันโลหิตสูงที่ยังควบคุมไม่ได้ ผู้ที่แพ้ยานี้
ต้องติดตามความดันโลหิตและระดับฮีโมโกลบินสม่ำเสมอ ยาต้องเก็บแช่เย็นตลอดเวลา
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง ป้องกันแสง
เซรุ่มต้านไวรัสพิษสุนัขบ้า (ให้ภูมิคุ้มกันทันทีหลังถูกกัดแผลลึก/มีเลือดออก)
ฉีดอัดรอบแผลให้มากที่สุด ที่เหลือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
ปวดบริเวณที่ฉีด อาการแพ้เซรุ่ม (Serum sickness) เช่น ผื่น ปวดข้อ หลังฉีด 1-2 สัปดาห์
ผู้ที่แพ้โปรตีนจากม้าอย่างรุนแรง
มีความเสี่ยงแพ้รุนแรง (Anaphylaxis) ต้องทดสอบการแพ้ที่ผิวหนัง (Skin test) ก่อนฉีดทุกครั้ง
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียรุนแรงในช่องท้อง/ผิวหนัง (ให้วันละ 1 ครั้ง)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
ท้องเสีย คลื่นไส้ ปวดศีรษะ หลอดเลือดอักเสบ อาการชัก (พบได้น้อย)
ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม Carbapenem หรือ Penicillin ชนิดรุนแรง
การฉีดเข้ากล้ามเนื้อจะปวดมาก (ต้องผสมยาชา Lidocaine ก่อนฉีด)
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง ยาผสมแล้วอยู่ได้ไม่นานต้องรีบใช้
ยาระงับปวดชนิดเสพติดรุนแรง (ออกฤทธิ์เร็วกว่าและแรงกว่ามอร์ฟีน 100 เท่า)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ (มักใช้ในห้องผ่าตัด หรือ ICU)
กล้ามเนื้อหน้าอกและคอเกร็งตัว หายใจช้าลง ง่วงซึม ความดันตก
ภาวะกดการหายใจ หรือแพ้ยานี้
เป็นยาอันตรายมาก หากฉีดเร็วเกินไปผู้ป่วยจะตัวแข็งเกร็งและหยุดหายใจ ต้องมีแพทย์ดูแลใกล้ชิด
เก็บในตู้เซฟยาเสพติด ป้องกันแสง
ยากระตุ้นการสร้างเม็ดเลือดขาว (ป้องกัน/รักษาภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำจากการให้คีโม)
ฉีดใต้ผิวหนัง (มักเริ่มฉีด 24-72 ชม. หลังได้รับยาเคมีบำบัด)
ปวดกระดูกอย่างมาก (โดยเฉพาะกระดูกสันหลังและสะโพก) ปวดเมื่อย ไข้ต่ำๆ
ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม E. coli-derived proteins
หากมีไข้สูง หนาวสั่น ให้รีบพบแพทย์ ห้ามเขย่าขวดยาแรงๆ เพราะจะทำให้โปรตีนยาเสียสภาพ
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาฆ่าเชื้อราชนิดฉีด (รักษาเชื้อราในกระแสเลือด หรือเยื่อหุ้มสมอง)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
ปวดศีรษะ คลื่นไส้ ค่าตับสูงขึ้น
ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม Azole
ยาทำปฏิกิริยาตีกับยาตัวอื่นเยอะมาก ควรระวังและปรับยาในผู้ป่วยที่ไตหรือตับเสื่อม
เก็บอุณหภูมิห้อง (ไม่เกิน 30°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาแก้พิษ (Antidote) ต้านฤทธิ์ยานอนหลับกลุ่ม Benzodiazepines (เช่น Diazepam, Midazolam)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
คลื่นไส้ อาเจียน หน้าแดง กระสับกระส่าย ชัก (หากถอนยาเร็วเกินไป)
ผู้ป่วยที่ได้รับยากลุ่มซึมเศร้า (TCA) เกินขนาดร่วมด้วย
ฤทธิ์ยาแก้อาจสั้นกว่ายานอนหลับ ผู้ป่วยอาจกลับมาหลับลึกหรือหยุดหายใจได้อีก ต้องเฝ้าระวังต่อเนื่อง
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาเคมีบำบัด รักษามะเร็งลำไส้ใหญ่ เต้านม กระเพาะอาหาร
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือให้ทางเครื่องปั๊มต่อเนื่อง (พกกลับบ้าน)
แผลในปากรุนแรง ท้องเสีย คลื่นไส้ ผิวแห้งคล้ำ
ภาวะโภชนาการบกพร่องรุนแรง ไขกระดูกทำงานต่ำรุนแรง
ผู้ป่วยควรอมน้ำแข็งในปากระหว่างการให้ยาเพื่อลดความร้อนและลดการเกิดแผลในปาก
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาขับปัสสาวะฉุกเฉิน ลดภาวะน้ำท่วมปอด ลดอาการบวมและลดความดัน
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำช้าๆ หรือกล้ามเนื้อ
ปัสสาวะออกมาก ความดันตก โพแทสเซียมในเลือดต่ำ หูอื้อ (ถ้าฉีดเร็วเกินไป)
ผู้ที่มีภาวะปัสสาวะไม่ออกเด็ดขาด ภาวะขาดน้ำรุนแรง
ห้ามฉีดเร็วเกิน 4mg/นาที (หากฉีดพุชเร็วเกินไป ผู้ป่วยอาจหูหนวกชั่วคราวหรือถาวรได้)
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียแกรมลบรุนแรง
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ (หยดช้าๆ) หรือกล้ามเนื้อ
พิษต่อไต พิษต่อหู (สูญเสียการได้ยิน ทรงตัวไม่ได้)
แพ้ยากลุ่ม Aminoglycosides สตรีมีครรภ์ (อาจทำให้ทารกในครรภ์หูหนวก)
ต้องเจาะเลือดดูระดับยาและติดตามค่าการทำงานของไตอย่างสม่ำเสมอ เพื่อป้องกันไตวาย
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ระงับอาการทางจิตประสาท คลุ้มคลั่ง หรือก้าวร้าวรุนแรงเฉียบพลัน
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ หรือหลอดเลือดดำ
กล้ามเนื้อบิดเกร็ง (คอเอียง ตาค้าง) มือสั่น ง่วงซึม หัวใจเต้นผิดจังหวะ
ผู้ป่วยโคม่า ผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน
ควรมีเครื่องติดตามการทำงานของหัวใจ (EKG) หากใช้ในขนาดสูงหรือฉีดเข้าเส้นเลือด
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาป้องกันและรักษาภาวะลิ่มเลือดอุดตัน หรือใช้ล่อสายน้ำเกลือไม่ให้อุดตัน
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดใต้ผิวหนัง
เลือดออกง่าย จ้ำเลือด เกล็ดเลือดต่ำรุนแรง (HIT)
กำลังมีเลือดออกในร่างกาย หรือมีภาวะเกล็ดเลือดต่ำรุนแรง
ต้องเจาะเลือดตรวจค่า PTT บ่อยครั้ง มียาต้านพิษ (Antidote) คือ Protamine sulfate
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
วัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบี
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ (ต้นแขนในผู้ใหญ่ หรือหน้าขาในทารก)
ปวด บวม แดงตรงที่ฉีด มีไข้ต่ำๆ อ่อนเพลีย
ผู้ที่แพ้ส่วนประกอบของวัคซีน หรือแพ้ยีสต์อย่างรุนแรง
ให้นั่งพักสังเกตอาการ 15-30 นาทีหลังฉีด เพื่อเฝ้าระวังอาการแพ้รุนแรง
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็งเด็ดขาด
ยามุ่งเป้า (Targeted therapy) รักษามะเร็งเต้านม/กระเพาะอาหาร
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดใต้ผิวหนัง
ไข้ หนาวสั่น (มักเป็นหนักในเข็มแรก) คลื่นไส้ อ่อนเพลีย
ผู้ที่แพ้ส่วนประกอบของยารุนแรง
ยาอาจมีผลทำให้กล้ามเนื้อหัวใจทำงานลดลง ต้องตรวจเอคโค่หัวใจ (Echocardiogram) เป็นระยะ
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
เซรุ่มต้านไวรัสพิษสุนัขบ้า (ให้ภูมิคุ้มกันทันทีหลังถูกสัตว์กัดแผลลึก/มีเลือดออก)
แพทย์จะฉีดอัดรอบๆ แผลให้มากที่สุด ที่เหลือให้ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
ปวดบริเวณที่ฉีดมาก บวมแดง มีไข้ต่ำๆ
ไม่มีข้อห้ามเด็ดขาดหากมีความเสี่ยงติดเชื้อพิษสุนัขบ้า (เพราะโรคนี้เป็นแล้วตาย 100%)
ต้องเฝ้าระวังอาการแพ้เซรุ่มรุนแรง (Anaphylaxis) อย่างใกล้ชิดหลังฉีด
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยาลดความดันโลหิตฉุกเฉิน (มักใช้ในภาวะครรภ์เป็นพิษรุนแรง)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
ปวดศีรษะ ใจสั่น หัวใจเต้นเร็ว หน้าแดง
โรคหลอดเลือดหัวใจขาดเลือดรุนแรง
ผู้ป่วยควรนอนพักบนเตียงระหว่างให้ยา ระวังความดันตกรุนแรงจนหน้ามืด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาสเตียรอยด์ฉีด รักษาหอบหืดรุนแรง ภูมิแพ้ช็อก หรือภาวะต่อมหมวกไตวิกฤต
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ
น้ำตาลในเลือดสูง ร้อนวูบวาบตามตัว คลื่นไส้
ผู้ที่มีการติดเชื้อรารุนแรงทั่วร่างกาย
ห้ามหยุดยากะทันหันหากมีการใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง เมื่อผสมแล้วควรใช้ให้หมดไว
ยาลดปวดเกร็งช่องท้อง ทางเดินอาหาร ทางเดินน้ำดี หรือทางเดินปัสสาวะ
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ปากแห้ง ตาพร่ามัว ใจสั่น ปัสสาวะลำบาก
โรคต้อหินมุมปิด ลำไส้อุดตัน หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ
หลังฉีดผู้ป่วยอาจตาพร่ามัวชั่วคราว ห้ามขับรถหรือเดินคนเดียวจนกว่าจะมองเห็นชัดปกติ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยารุนแรง (ติดเชื้อในกระแสเลือด)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
คลื่นไส้ ท้องเสีย หลอดเลือดอักเสบ อาการชัก
ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม Carbapenem หรือ Penicillin ชนิดรุนแรง
เพิ่มความเสี่ยงอาการชัก โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคไตหรือมีประวัติโรคทางสมอง หากไม่ปรับลดยา
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ป้องกันโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A และ B
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ แนะนำให้ฉีดกระตุ้นปีละ 1 ครั้ง
ปวด บวม แดง บริเวณที่ฉีด มีไข้ต่ำ ปวดเมื่อยตัว
เคยแพ้วัคซีนไข้หวัดใหญ่รุนแรงมาก่อน
หากมีไข้สูงเฉียบพลัน ควรเลื่อนการฉีดวัคซีนไปก่อนจนกว่าจะหายไข้
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาลดน้ำตาลในเลือด (ลักษณะน้ำยาใส) คุมน้ำตาลพื้นฐานตลอด 24 ชั่วโมง
ฉีดใต้ผิวหนังวันละ 1 ครั้ง เวลาเดิมทุกวัน (มักเป็นก่อนนอน)
น้ำตาลในเลือดต่ำ น้ำหนักขึ้น
ห้ามฉีดขณะที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ
ยานี้มีลักษณะใส ห้ามผสมกับอินซูลินชนิดอื่นในไซริงค์เดียวกันเด็ดขาด
เก็บตู้เย็น (2-8°C) เปิดใช้แล้วเก็บอุณหภูมิห้องได้ 28 วัน
ยาลดน้ำตาลในเลือด (ผสมชนิดออกฤทธิ์สั้นและปานกลาง) น้ำยาขุ่น
คลึงขวด/ปากกาเบาๆ ให้ยาเข้ากัน ฉีดใต้ผิวหนังก่อนอาหาร
น้ำตาลในเลือดต่ำ ใจสั่น หิว เหงื่อออก หน้ามืด
ห้ามฉีดขณะน้ำตาลในเลือดต่ำ
ต้องกินอาหารให้ตรงเวลาหลังฉีด สลับจุดฉีดบริเวณหน้าท้องเสมอเพื่อป้องกันไตแข็ง
เก็บตู้เย็น (2-8°C) เปิดใช้แล้วเก็บอุณหภูมิห้องได้ 28 วัน
ยาลดน้ำตาลในเลือด (ลักษณะน้ำยาขุ่น) ใช้ควบคุมน้ำตาลพื้นฐานระหว่างวัน
คลึงขวดยาบนฝ่ามือเบาๆ ให้ยาเข้ากันก่อนฉีดใต้ผิวหนัง (ห้ามเขย่าแรง)
น้ำตาลในเลือดต่ำ น้ำหนักตัวเพิ่ม ผิวหนังตรงที่ฉีดบุ๋มหรือนูน
ห้ามฉีดขณะที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอยู่แล้ว
ยามีลักษณะขุ่นเป็นปกติ แต่ห้ามเขย่าจนเกิดฟองเพราะจะทำให้ดูดขนาดยาผิดพลาด
เก็บตู้เย็น (2-8°C) เปิดใช้แล้วเก็บอุณหภูมิห้องได้ 28 วัน
ยาลดน้ำตาลในเลือด (ลักษณะน้ำยาใส) ใช้ควบคุมน้ำตาลในมื้ออาหารหรือใช้ฉุกเฉิน
ฉีดใต้ผิวหนังก่อนอาหาร หรือแพทย์อาจสั่งหยดเข้าเส้นเลือดดำ
น้ำตาลในเลือดต่ำ (ใจสั่น หิว เหงื่อออก หน้ามืด) น้ำหนักขึ้น
ห้ามฉีดขณะที่มีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำอยู่แล้ว (Hypoglycemia)
ต้องกินอาหารภายใน 30 นาทีหลังฉีด เพื่อป้องกันน้ำตาลตกจนช็อกหมดสติ
เก็บตู้เย็น (2-8°C) เปิดใช้แล้วเก็บอุณหภูมิห้องได้ 28 วัน
รักษาภาวะโลหิตจางจากขาดธาตุเหล็ก (มักใช้ในผู้ป่วยล้างไตหรือกินยาไม่ได้)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
ความดันโลหิตตก รสโลหะในปาก ปวดตามข้อและกล้ามเนื้อ คลื่นไส้
ผู้ที่มีภาวะธาตุเหล็กเกินในร่างกาย หรือโลหิตจางที่ไม่ได้เกิดจากขาดเหล็ก
มีความเสี่ยงแพ้ยารุนแรง (Anaphylaxis) ต้องสังเกตอาการใกล้ชิดระหว่างและหลังให้ยา 30 นาที
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ห้ามแช่แข็ง
ยาสลบ/ยาระงับปวดรุนแรง (มักใช้ในเด็ก ทำแผล หรือหัตถการสั้นๆ)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ความดันโลหิตพุ่งสูง ชีพจรเต้นเร็ว ภาพหลอน ฝันร้ายขณะฟื้นสติ
ผู้ที่ความดันโลหิตสูงวิกฤต หรือมีความดันในสมอง/ในลูกตาสูง
ควรให้ผู้ป่วยฟื้นตื่นในห้องที่เงียบสงบ เพื่อลดอาการประสาทหลอนและเอะอะโวยวายตอนตื่น
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาแก้ปวดอักเสบเฉียบพลันรุนแรง (มักใช้แก้ปวดหลังผ่าตัด)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ปวดแสบเส้นเลือดตอนฉีด ปวดท้อง ระคายกระเพาะ เลือดออกง่าย
แผลในกระเพาะ เลือดออกรุนแรง ไตวาย แพ้ยากลุ่ม NSAIDs
ห้ามใช้เกิน 5 วันต่อเนื่อง (นับรวมยาทุกรูปแบบ) เพราะเสี่ยงเลือดออกในกระเพาะและไตวายรุนแรง
เก็บอุณหภูมิห้อง พ้นแสง
ยาลดความดันโลหิตฉุกเฉิน (มักใช้ในสตรีมีครรภ์ที่ความดันสูงวิกฤต)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือหยดผ่านเครื่องคุม (Infusion pump)
ความดันโลหิตตก หน้ามืด วิงเวียน หัวใจเต้นช้า
โรคหอบหืดรุนแรง ภาวะหัวใจเต้นช้าผิดปกติ (Heart block)
ผู้ป่วยต้องนอนราบบนเตียงขณะให้ยา เพื่อป้องกันอาการหน้ามืดวูบ (Orthostatic hypotension)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยากันชักชนิดฉีด (ใช้เมื่อผู้ป่วยกินยาไม่ได้ หรือชักต่อเนื่อง)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
ง่วงซึม อ่อนเพลีย หงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ยาไม่ค่อยมีผลตีกับยาอื่น และปลอดภัยต่อตับมากกว่ายากันชักแบบเก่า
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด (ปอดอักเสบ ท่อปัสสาวะอักเสบรุนแรง)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (อย่างน้อย 1 ชั่วโมง)
คลื่นไส้ นอนไม่หลับ วิงเวียน เส้นเลือดอักเสบ เอ็นร้อยหวายอักเสบ
สตรีมีครรภ์ หญิงให้นมบุตร เด็กที่กระดูกยังเจริญเติบโต
ห้ามฉีดพุชเข้าเส้นเลือดโดยตรง ระวังอาการเอ็นร้อยหวายฉีกขาด เลี่ยงโดนแดดจัดหลังรับยา
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาชาเฉพาะที่ / หรือยาฉีดรักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะฉุกเฉิน
ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง (ยาชา) หรือฉีดเข้าเส้นเลือดดำ (ยาหัวใจ)
หากยาเข้ากระแสเลือดมากไป: ชาปาก หูอื้อ สับสน ชัก หัวใจหยุดเต้น
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยาชาชิด Amide หรือมีภาวะหัวใจเต้นช้ารุนแรง
กรณีใช้เป็นยาชา ห้ามฉีดเข้าเส้นเลือดดำเด็ดขาด (แพทย์จะดูดไซริงค์ถอยหลังก่อนเดินยาเสมอเพื่อเช็คว่าไม่โดนเส้นเลือด)
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาสงบประสาท ลดความวิตกกังวล และระงับอาการชัก
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
ง่วงซึมรุนแรง กดการหายใจ ความจำเสื่อมชั่วขณะ (ลืมเหตุการณ์ตอนรับยา)
ผู้ป่วยต้อหินมุมปิดเฉียบพลัน ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
ห้ามผู้ป่วยลุกเดินคนเดียวหลังฉีดยาเด็ดขาด ต้องเฝ้าระวังการหายใจอย่างใกล้ชิด
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ป้องกันแสง
รักษาแมกนีเซียมต่ำ ป้องกันชักในครรภ์เป็นพิษ และรักษาหอบหืดรุนแรง
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดกล้ามเนื้อลึกๆ
ร้อนวูบวาบตามตัว เหงื่อออก ความดันตก กล้ามเนื้ออ่อนแรง หายใจช้าลง
ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิด Heart block โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง (MG)
หากให้ยาเร็วเกินไปผู้ป่วยจะหยุดหายใจ ต้องมียาแก้พิษ (Calcium Gluconate) เตรียมพร้อมเสมอ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาขับปัสสาวะทางหลอดเลือด ลดความดันในสมอง หรือลดความดันลูกตาก่อนผ่าตัด
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
ปัสสาวะออกเยอะมาก ภาวะขาดน้ำ เกลือแร่ในเลือดผิดปกติ ปวดศีรษะ
ผู้ที่ปัสสาวะไม่ออกเด็ดขาด มีเลือดออกในสมองที่ยังไม่ได้แก้ไข ภาวะน้ำท่วมปอด
ยาอาจตกตะกอนเป็นผลึกเมื่ออากาศเย็น ต้องนำไปอุ่นให้ผลึกละลายหมดก่อนนำมาใช้
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยา (ติดเชื้อในกระแสเลือด หรือสมองอักเสบ)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
คลื่นไส้ ท้องเสีย ปวดศีรษะ ผื่นคัน อาการชัก (พบได้)
แพ้ยากลุ่ม Carbapenem หรือแพ้ Penicillin รุนแรง
เพิ่มความเสี่ยงอาการชัก โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีปัญหาทางสมองหรือโรคไตหากไม่ได้ปรับขนาดยาให้เหมาะสม
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาสเตียรอยด์ฉีด ลดอักเสบรุนแรง ภูมิแพ้ฉับพลัน หอบหืด หรือไขสันหลังบาดเจ็บ
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ (Push หรือ Drip)
น้ำตาลในเลือดพุ่งสูง ความดันขึ้น ร้อนวูบวาบตามตัว คลื่นไส้
ผู้ที่มีการติดเชื้อราหรือติดเชื้อรุนแรงทั่วร่างกาย
ในขนาดยาสูง ห้ามฉีดพุช (Push) เร็วเกินไป เพราะอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะกะทันหันจนเสียชีวิต
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาแก้คลื่นไส้ อาเจียน และกระตุ้นให้ลำไส้บีบตัว
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ (ช้าๆ) หรือกล้ามเนื้อ
ง่วงซึม กระสับกระส่าย กล้ามเนื้อบิดเกร็ง (ตาค้าง คอเอียง หน้ากระตุก)
ผู้ป่วยที่มีเลือดออกหรืออุดตันในกระเพาะลำไส้ โรคลมชัก
หากฉีดเข้าเส้นเลือดดำเร็วเกินไป จะทำให้เกิดอาการกระสับกระส่ายอยู่นิ่งไม่ได้อย่างทรมาน (Akathisia)
เก็บป้องกันแสง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียไร้ออกซิเจน (แผลติดเชื้อในช่องท้อง/ลำไส้)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
คลื่นไส้ มีรสเฝื่อนโลหะในปาก ปัสสาวะเปลี่ยนเป็นสีเข้ม หลอดเลือดอักเสบ
สตรีมีครรภ์ไตรมาสแรก ผู้ป่วยโรคระบบประสาทรุนแรง
ห้ามผู้ป่วยดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เด็ดขาดระหว่างให้ยาและหลังหยุดยา 3 วัน
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นแสง
ยานอนหลับ/ยาสงบประสาทก่อนผ่าตัด แก้อาการชักรุนแรง
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ง่วงซึมลึก กดการหายใจ ความจำเสื่อมชั่วขณะ (ลืมเหตุการณ์ตอนฉีดยา) ความดันตก
ผู้ป่วยต้อหินมุมปิดเฉียบพลัน ภาวะช็อก
ยาทำให้ผู้ป่วยหยุดหายใจได้ ต้องฉีดโดยแพทย์/พยาบาลที่มีเครื่องช่วยหายใจและอุปกรณ์กู้ชีพพร้อมเสมอ
ยาเสพติดให้โทษ/วัตถุออกฤทธิ์ เก็บในตู้เซฟ
ยาระงับปวดชนิดเสพติดรุนแรง (ปวดมะเร็ง ปวดผ่าตัด ปวดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ กล้ามเนื้อ หรือใต้ผิวหนัง
คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูกรุนแรง ง่วงซึม กดการหายใจ หน้ามืด ความดันตก
ผู้ป่วยหอบหืดรุนแรง ภาวะกดการหายใจ ความดันในสมองสูง ลำไส้อุดตัน
ยาเสพติดให้โทษ ต้องเฝ้าระวังการหายใจอย่างใกล้ชิด มียาต้านพิษคือ Naloxone
เก็บในตู้เซฟยาเสพติด พ้นแสง
ยาแก้พิษ (Antidote) ถอนพิษยาเสพติดกลุ่มมอร์ฟีน/ฝิ่น (แก้ภาวะหยุดหายใจจากยา)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ กล้ามเนื้อ หรือพ่นจมูก(บางรูปแบบ)
หายใจหอบเร็ว กระสับกระส่าย คลื่นไส้ ปวดรุนแรงทันที (เพราะมอร์ฟีนหมดฤทธิ์กะทันหัน)
ไม่มีข้อห้ามใช้ในภาวะฉุกเฉินเพื่อช่วยชีวิต
ฤทธิ์ของยาแก้พิษนี้สั้นกว่าฤทธิ์ของมอร์ฟีน ผู้ป่วยอาจกลับมาหยุดหายใจซ้ำได้อีก ต้องเฝ้าดูอาการต่อเนื่อง
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาลดความดันโลหิตสูงวิกฤตชนิดฉีด
หยดเข้าหลอดเลือดดำต่อเนื่องโดยใช้เครื่องควบคุม (Infusion pump)
ปวดศีรษะ หน้าแดง ใจสั่น หลอดเลือดดำอักเสบ บวมน้ำ
ผู้ป่วยที่มีภาวะลิ้นหัวใจเอออร์ติกตีบรุนแรง
ยาระคายเคืองเส้นเลือดมาก หากไม่ได้ให้ผ่านเส้นเลือดดำใหญ่ (Central line) ต้องเปลี่ยนตำแหน่งที่แทงเข็มบ่อยๆ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาขยายหลอดเลือดหัวใจ (รักษาอาการเจ็บหน้าอกฉุกเฉิน ภาวะหัวใจล้มเหลว)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ ปรับความเร็วยาตามระดับความดันโลหิต
ปวดศีรษะตุบๆ รุนแรง ความดันโลหิตต่ำ ใจสั่น หน้าแดง
ผู้ที่มีความดันโลหิตต่ำรุนแรง ผู้ที่เพิ่งใช้ยากลุ่มไวอากร้า (Sildenafil)
ห้ามใช้ถุงน้ำเกลือหรือสายยางพลาสติก PVC ธรรมดาในการดริปยา เพราะยาจะถูกดูดซับหายไปหมด (ต้องใช้สายเฉพาะ)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาฉีดเพิ่มความดันโลหิต (รักษาภาวะช็อก ความดันตกอย่างรุนแรงจากการติดเชื้อ)
หยดเข้าหลอดเลือดดำต่อเนื่องโดยเครื่องควบคุม (Infusion pump)
ปลายนิ้วมือและนิ้วเท้าซีดคล้ำ (เนื้อตายจากหลอดเลือดหดตัว) ใจสั่น ความดันสูงวิกฤต
ผู้ที่มีปริมาณน้ำในหลอดเลือดต่ำ/ช็อกเสียเลือด (ต้องให้น้ำเกลือทดแทนให้พอก่อนเริ่มยา)
ต้องให้ยาผ่านหลอดเลือดดำใหญ่ (Central line) เท่านั้น หากยารั่วออกนอกเส้นเลือดเล็ก จะทำให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นเน่าตาย
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นแสง
ยาลดกรดชนิดฉีด รักษาแผลเลือดออกในกระเพาะอาหารฉุกเฉิน
ฉีดพุชเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือผสมน้ำเกลือหยดต่อเนื่อง
ปวดศีรษะ ท้องเสีย ผื่นคัน บริเวณที่ฉีดอักเสบ
ผู้ที่เคยแพ้ยากลุ่ม PPIs
ยาที่ผสมน้ำเกลือแล้วจะเปลี่ยนสีและเสื่อมสภาพไวมาก ควรใช้ทันทีและห้ามผสมกับยาอื่น
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาแก้คลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง (มักใช้ป้องกันก่อนให้ยาเคมีบำบัด หรือหลังผ่าตัด)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
ปวดศีรษะ ท้องผูก ร้อนวูบวาบตามตัว
ผู้ที่กำลังใช้ยา Apomorphine หรือแพ้ยานี้
ใช้อย่างระมัดระวังในผู้ป่วยที่มีโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ (คลื่นไฟฟ้าหัวใจ QT ยาว)
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาเร่งคลอด (กระตุ้นมดลูกหดรัดตัว) และใช้ป้องกัน/รักษาภาวะตกเลือดหลังคลอด
หยดเข้าหลอดเลือดดำผ่านเครื่องควบคุม (Infusion pump)
มดลูกบีบตัวรุนแรงเกินไป (ทำให้ทารกขาดออกซิเจน) ความดันตก คลื่นไส้
ภาวะที่ทารกไม่สามารถคลอดทางช่องคลอดได้ (เช่น ท่าขวาง, รกเกาะต่ำ)
ต้องติดเครื่องมอนิเตอร์ดูการเต้นของหัวใจทารกในครรภ์และการหดรัดตัวของมดลูกอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยาเคมีบำบัด รักษามะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ มะเร็งปอด
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
ผมร่วง ชาปลายมือปลายเท้า ปวดเมื่อยกระดูก/กล้ามเนื้อรุนแรง เม็ดเลือดขาวต่ำ
ผู้ป่วยที่มีภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำรุนแรง ผู้ที่แพ้ยานี้รุนแรง
มีความเสี่ยงแพ้ยารุนแรง (ช็อก) ในช่วงแรกที่เริ่มหยดยา ต้องให้ยาแก้แพ้และสเตียรอยด์ป้องกันล่วงหน้าเสมอ
เก็บอุณหภูมิห้อง พ้นแสง (ยาผสมแล้วต้องใช้ขวดและสายน้ำเกลือชนิดพิเศษ)
ยาลดกรดชนิดฉีด รักษาแผลเลือดออกในกระเพาะอาหารหรือลำไส้
ฉีดพุชเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือผสมน้ำเกลือหยด
ปวดศีรษะ ท้องเสีย หลอดเลือดดำอักเสบตรงจุดที่ฉีด
ผู้ที่เคยแพ้ยากลุ่ม PPIs
ยามีความคงตัวดีกว่า Omeprazole เล็กน้อย แต่ก็ควรฉีดทันทีหลังผสมเสร็จ
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาลดไข้ บรรเทาปวดชนิดฉีด (มักใช้หลังผ่าตัดในผู้ป่วยที่ยังกินยาไม่ได้)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ (ใช้เวลาดริปประมาณ 15 นาที)
ปวดบริเวณที่ฉีด ความดันโลหิตตก (หากหยดเร็วเกินไป) พิษต่อตับ
ผู้ป่วยโรคตับอักเสบรุนแรง หรือตับวาย
ในผู้ป่วยน้ำหนักน้อยกว่า 50 กก. ต้องคำนวณขนาดยาตามน้ำหนักตัวอย่างระมัดระวัง ห้ามให้ทั้งขวด (เสี่ยงตับวาย)
เก็บอุณหภูมิห้อง ไม่ต้องแช่เย็น
ยาระงับปวดชนิดเสพติด (ปานกลางถึงรุนแรง เช่น ปวดนิ่ว ปวดเจ็บครรภ์คลอด)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
คลื่นไส้ อาเจียน วิงเวียน หน้ามืด กดการหายใจ ท้องผูก
ผู้ป่วยหอบหืดรุนแรง กำลังใช้ยาซึมเศร้ากลุ่ม MAOI (เสี่ยงอันตรายถึงชีวิต)
เป็นยาควบคุมพิเศษ หากใช้ในผู้ป่วยโรคไต ยาจะสะสมและกระตุ้นให้เกิดอาการชักได้ (ปัจจุบันจึงพยายามเลี่ยงไปใช้ยาอื่น)
เก็บในตู้เซฟยาเสพติด
ยากันชักแบบฉีดฉุกเฉิน (ระงับอาการชักต่อเนื่อง)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
ความดันโลหิตตก หัวใจเต้นผิดจังหวะ บวมแดง ปวดแสบตรงที่ฉีด
ผู้ที่มีภาวะหัวใจเต้นช้าผิดปกติรุนแรง (Heart block)
ห้ามผสมกับน้ำเกลือที่มีน้ำตาล (ต้องใช้ NSS เท่านั้น) และห้ามฉีดเร็วเด็ดขาด เพราะความดันจะตกและหัวใจอาจหยุดเต้น
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
วิตามินเคชนิดฉีด (รักษาภาวะเลือดออกง่าย หรือใช้เป็นยาแก้พิษยาวาร์ฟาริน)
ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง หรือเส้นเลือดดำช้าๆ
ปวดบวมตรงที่ฉีด หน้าแดง เหงื่อออก การรับรสเปลี่ยน
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ห้ามฉีดเข้าหลอดเลือดดำอย่างรวดเร็วเด็ดขาด เพราะมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดปฏิกิริยาแพ้รุนแรง (Anaphylaxis-like) จนช็อก
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสงอย่างเคร่งครัด
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยารุนแรงแบบครอบจักรวาล (มักใช้ใน ICU)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
ท้องเสีย คลื่นไส้ ผื่นคัน ค่าการทำงานของไต/ตับสูงขึ้น
ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม Penicillin หรือ Cephalosporin อย่างรุนแรง
หากผู้ป่วยมีประวัติแพ้ยาฆ่าเชื้อ ต้องซักประวัติให้ละเอียดและเฝ้าระวังผื่นแพ้หลังให้ยา
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาเสริมเกลือแร่ (รักษาภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำรุนแรง)
ต้องผสมเจือจางในน้ำเกลือ และหยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ เท่านั้น
ปวดแสบเส้นเลือดอย่างมากขณะหยดยา หัวใจเต้นผิดจังหวะ
ผู้ที่มีภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูง ไตวายรุนแรง
🚨 อันตรายสูงสุด: ห้ามฉีดพุช (Push) ยาเข้มข้นเข้าเส้นเลือดโดยตรงเด็ดขาด!!! (หัวใจจะหยุดเต้นทันทีและเสียชีวิต)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง (มักเก็บแยกชั้นหรือติดป้ายเตือนสีแดงในตู้ยา)
ยาถอนพิษ (Antidote) จากยาฆ่าแมลงกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟต (Organophosphate)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
วิงเวียน ตาพร่ามัว มองเห็นภาพซ้อน ใจสั่น กล้ามเนื้อเกร็ง
ผู้ป่วยที่ได้รับพิษจากยาฆ่าแมลงกลุ่มคาร์บาเมต (Carbamate) เพียงอย่างเดียว
มักต้องใช้ร่วมกับยา Atropine เสมอ ห้ามฉีดเร็วเกินไปเพราะอาจทำให้หัวใจหยุดเต้น
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาสลบชนิดฉีด (น้ำยาสีขาวขุ่นคล้ายน้ำนม) ใช้ดมยาสลบหรือให้ผู้ป่วยหลับใน ICU
ฉีดหรือหยดเข้าหลอดเลือดดำโดยวิสัญญีแพทย์
ความดันโลหิตตก กดการหายใจ ปวดแสบเส้นเลือดตอนฉีด
ผู้ที่แพ้ไข่ ถั่วเหลือง หรือผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง (ตัวยาทำจากอิมัลชันไขมัน)
เป็นยาอันตรายที่ทำให้หยุดหายใจได้ทันที ห้ามใช้หากไม่มีแพทย์และเครื่องช่วยหายใจเตรียมพร้อม
เก็บที่อุณหภูมิห้อง (ไม่เกิน 25°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาต้านพิษ (Antidote) สำหรับแก้ฤทธิ์ยาละลายลิ่มเลือด Heparin
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ มากๆ (ไม่เกิน 50 mg ในเวลา 10 นาที)
ความดันโลหิตตกรุนแรง หัวใจเต้นช้า ร้อนวูบวาบ หายใจลำบาก
ไม่มีข้อห้ามในภาวะเลือดออกรุนแรงจาก Heparin
🚨 หากฉีดเร็วเกินไปจะทำให้ความดันตก ช็อก และหัวใจหยุดเต้น ต้องมอนิเตอร์สัญญาณชีพอย่างใกล้ชิด
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
วัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้า (ฉีดหลังจากถูกสัตว์กัด หรือข่วน)
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อหรือใต้ผิวหนัง (ต้องฉีดหลายเข็มตามวันนัด)
ปวด บวม แดงตรงที่ฉีด มีไข้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย
ไม่มีข้อห้ามหากถูกสัตว์ที่มีเชื้อกัด (เพราะโรคพิษสุนัขบ้าเป็นแล้วเสียชีวิต 100%)
ต้องมาฉีดวัคซีนให้ตรงตามนัดทุกครั้ง ห้ามขาดเด็ดขาดเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้ทันเวลา
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ป้องกันแสง
ยาหย่อนกล้ามเนื้อ (ใช้สลบเพื่อใส่ท่อช่วยหายใจในการผ่าตัดหรือ ICU)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ
ความดันโลหิตตกชั่วคราว หัวใจเต้นเร็ว หรือเต้นผิดจังหวะ
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ยาออกฤทธิ์เร็วมาก ผู้ป่วยจะไม่สามารถหายใจเองได้ ต้องมีเครื่องช่วยหายใจและแพทย์ดูแลใกล้ชิด มียาถอนพิษคือ Sugammadex
เก็บตู้เย็น (2-8°C) หากนำออกมาอุณหภูมิห้องจะอยู่ได้ 12 สัปดาห์
ยาแก้พิษงู (เลือกใช้ตามชนิดของงูที่กัด เช่น งูเห่า งูเขียวหางไหม้ งูแมวเซา)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
อาการแพ้เซรุ่ม (ผื่นคัน หายใจลำบาก ความดันตก)
ไม่มีข้อห้ามหากมีข้อบ่งชี้ว่าได้รับพิษงูรุนแรง (ช่วยรักษาชีวิต)
เซรุ่มส่วนใหญ่ทำจากม้า มีโอกาสแพ้รุนแรงสูง ต้องมียาแก้แพ้และอุปกรณ์กู้ชีพ (CPR) เตรียมพร้อมเสมอขณะให้เซรุ่ม
เก็บตู้เย็น หรืออุณหภูมิห้อง (สำหรับชนิดผงแห้ง) ตามฉลากระบุ
ยากันชักชนิดฉีด (ระงับอาการชักต่อเนื่อง หรือใช้แทนยากินชั่วคราว)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
คลื่นไส้ อาเจียน วิงเวียน เกล็ดเลือดต่ำ ตับอักเสบ
ผู้ป่วยโรคตับรุนแรง โรคตับอักเสบ
ห้ามฉีดพุช (Push) เร็วเกินไป ต้องผสมน้ำเกลือและหยดทางสายช้าๆ ควรเจาะเลือดดูค่าตับสม่ำเสมอ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาละลายลิ่มเลือด (รักษาหลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลัน STEMI)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
เลือดออกรุนแรงตามอวัยวะต่างๆ เลือดออกในสมอง ความดันโลหิตตก แพ้ยา
มีเลือดออกในสมอง เพิ่งผ่าตัดใหญ่ใน 2 เดือน ความดันพุ่งสูงวิกฤต
หากผู้ป่วยเคยได้รับยานี้มาก่อนหน้านี้ ร่างกายอาจมีภูมิต้านทาน ทำให้ยาไม่ได้ผลและเกิดปฏิกิริยาแพ้รุนแรงได้ (ต้องเปลี่ยนยา)
ยาผงเก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยาหย่อนกล้ามเนื้อชนิดออกฤทธิ์เร็วมาก (ใช้ฉุกเฉินตอนใส่ท่อช่วยหายใจ)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ
กล้ามเนื้อกระตุกก่อนหย่อนตัว โพแทสเซียมในเลือดสูงขึ้น ปวดกล้ามเนื้อหลังฟื้น
ผู้ป่วยไฟไหม้น้ำร้อนลวกระยะรุนแรง ผู้ป่วยอัมพาตครึ่งซีก ภาวะโพแทสเซียมสูง
อาจทำให้เกิดภาวะไข้สูงวิกฤต (Malignant hyperthermia) ซึ่งอันตรายถึงชีวิตได้
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยาขยายหลอดลมฉุกเฉิน / ยาระงับการบีบตัวของมดลูก (ใช้กันแท้ง)
ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง หรือหยดเข้าหลอดเลือดดำ
ใจสั่นรุนแรง หัวใจเต้นเร็ว มือสั่น กระสับกระส่าย น้ำตาลในเลือดสูง
ผู้ป่วยโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง โรคไทรอยด์เป็นพิษที่ยังคุมไม่ได้
ในหญิงตั้งครรภ์ที่ใช้กันแท้ง ต้องเฝ้าระวังชีพจรของทั้งแม่และทารกอย่างใกล้ชิด (แม่มักมีอาการใจสั่นมาก)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
เซรุ่มต้านพิษบาดทะยัก (ให้ภูมิคุ้มกันทันทีในแผลสกปรกมากที่เสี่ยงบาดทะยัก)
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อลึกๆ
ปวด บวม แดง บริเวณที่ฉีด ไข้ต่ำๆ
ผู้ที่เคยแพ้ TIG อย่างรุนแรง
ให้ใช้ในกรณีที่ผู้ป่วยมีบาดแผลสกปรกและจำประวัติการฉีดวัคซีนไม่ได้หรือฉีดไม่ครบ มีความปลอดภัยสูงกว่าเซรุ่มจากม้า
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
วัคซีนป้องกันโรคบาดทะยัก
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ (มักฉีดที่ต้นแขน)
ปวด บวม แดง หรือเป็นไตแข็งตรงที่ฉีด มีไข้ ปวดเมื่อย
ผู้ที่เคยแพ้วัคซีนนี้อย่างรุนแรงในครั้งก่อน
ควรฉีดกระตุ้นทุกๆ 10 ปี หรือฉีดกระตุ้นทันทีเมื่อมีแผลลึก/แผลสกปรกและฉีดเข็มสุดท้ายมาเกิน 5 ปี
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาระงับปวดชนิดฉีด (แก้ปวดระดับปานกลางถึงรุนแรง)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
คลื่นไส้ อาเจียน (พบบ่อยมาก) วิงเวียน หน้ามืด เหงื่อออก
ผู้ป่วยที่มีภาวะกดการหายใจ กำลังเมาสุรา หรือใช้ยากดประสาทอื่น
หากฉีดเข้าเส้นเลือดดำต้องฉีดช้าๆ (อย่างน้อย 2-3 นาที) เพื่อป้องกันอาการคลื่นไส้อาเจียนรุนแรงและหน้ามืด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาฉีดห้ามเลือด (ใช้ในอุบัติเหตุรุนแรง ภาวะตกเลือดหลังคลอด หรือผ่าตัด)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือผสมน้ำเกลือหยด
คลื่นไส้ วิงเวียน ความดันโลหิตตก (ถ้าฉีดเร็ว)
ผู้ที่มีประวัติลิ่มเลือดอุดตันในเส้นเลือด หรือมีเลือดคั่งในสมอง/ในดวงตา
ห้ามฉีดพุชเร็วเกินไปเพราะความดันจะตกวูบ และต้องเฝ้าระวังภาวะลิ่มเลือดอุดตันในผู้ป่วย
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยารุนแรง (MRSA)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (อย่างน้อย 1-2 ชั่วโมง)
พิษต่อไต พิษต่อหู (หูอื้อ) ความดันตก ผื่นแดงตามคอและหน้าอก (Red man syndrome)
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้อย่างรุนแรง
🚨 ห้ามฉีดเร็วเด็ดขาด! การหยดเร็วเกินไปจะทำให้เกิด Red man syndrome (ตัวแดง ความดันตก ช็อก) ต้องเจาะเลือดดูระดับยาเสมอ
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง ยาผสมแล้วเก็บตู้เย็นได้ 14 วัน
ยาเพิ่มความดันโลหิต (รักษาภาวะช็อก) และรักษาเลือดออกในทางเดินอาหาร
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
ความดันโลหิตพุ่งสูง ปวดเกร็งหน้าท้อง หลอดเลือดหัวใจหดตัว(เจ็บหน้าอก)
ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจตีบเรื้อรัง (ต้องใช้ด้วยความระมัดระวังสูงสุด)
ยามีฤทธิ์ทำให้หลอดเลือดหดตัวรุนแรง หากยาออกหรือรั่วนอกเส้นเลือดจะทำให้เนื้อเยื่อเน่าตาย
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยารักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะฉุกเฉิน (SVT)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (อย่างน้อย 2 นาที)
ความดันโลหิตตกรุนแรง หัวใจเต้นช้ามาก วิงเวียน
ภาวะหัวใจล้มเหลวรุนแรง ความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นช้าผิดปกติ (Heart block)
ต้องมีเครื่องมอนิเตอร์หัวใจและความดันตลอดเวลา ห้ามใช้ร่วมกับยา Beta-blocker แบบฉีด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
รักษา/ป้องกันโรคเหน็บชา และภาวะสมองเสื่อมจากพิษสุรา (Wernicke's encephalopathy)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ปวดบริเวณที่ฉีด อาจมีอาการแพ้ (แต่น้อยมาก)
ผู้ที่เคยแพ้วิตามินบี 1 ชนิดฉีด
ในผู้ป่วยพิษสุราเรื้อรัง ต้องฉีดวิตามินบี 1 'ก่อน' การให้น้ำเกลือที่มีน้ำตาล (Glucose) เสมอ เพื่อป้องกันสมองถูกทำลายถาวร
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาฉีดรักษากระดูกพรุน มะเร็งแพร่กระจายไปกระดูก หรือแคลเซียมสูงจากมะเร็ง
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (อย่างน้อย 15 นาที) ปีละ 1 ครั้ง หรือตามแพทย์สั่ง
ไข้ ปวดเมื่อยตามตัวคล้ายไข้หวัด (มักเกิดหลังฉีดครั้งแรก) ปวดกระดูก พิษต่อไต
ผู้ป่วยโรคไตวาย สตรีมีครรภ์ ภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำ
ผู้ป่วยต้องดื่มน้ำให้เพียงพอก่อนรับยา และต้องตรวจสุขภาพช่องปาก/ถอนฟันผุให้เรียบร้อยก่อนเริ่มยา (ระวังกระดูกขากรรไกรเน่า)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
