ยาปฏิชีวนะฉีด (ปอดอักเสบ ท่อปัสสาวะอักเสบรุนแรง)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (อย่างน้อย 1 ชั่วโมง)
คลื่นไส้ นอนไม่หลับ วิงเวียน เส้นเลือดอักเสบ เอ็นร้อยหวายอักเสบ
สตรีมีครรภ์ หญิงให้นมบุตร เด็กที่กระดูกยังเจริญเติบโต
ห้ามฉีดพุชเข้าเส้นเลือดโดยตรง ระวังอาการเอ็นร้อยหวายฉีกขาด เลี่ยงโดนแดดจัดหลังรับยา
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาชาเฉพาะที่ / หรือยาฉีดรักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะฉุกเฉิน
ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง (ยาชา) หรือฉีดเข้าเส้นเลือดดำ (ยาหัวใจ)
หากยาเข้ากระแสเลือดมากไป: ชาปาก หูอื้อ สับสน ชัก หัวใจหยุดเต้น
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยาชาชิด Amide หรือมีภาวะหัวใจเต้นช้ารุนแรง
กรณีใช้เป็นยาชา ห้ามฉีดเข้าเส้นเลือดดำเด็ดขาด (แพทย์จะดูดไซริงค์ถอยหลังก่อนเดินยาเสมอเพื่อเช็คว่าไม่โดนเส้นเลือด)
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาสงบประสาท ลดความวิตกกังวล และระงับอาการชัก
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
ง่วงซึมรุนแรง กดการหายใจ ความจำเสื่อมชั่วขณะ (ลืมเหตุการณ์ตอนรับยา)
ผู้ป่วยต้อหินมุมปิดเฉียบพลัน ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
ห้ามผู้ป่วยลุกเดินคนเดียวหลังฉีดยาเด็ดขาด ต้องเฝ้าระวังการหายใจอย่างใกล้ชิด
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ป้องกันแสง
รักษาแมกนีเซียมต่ำ ป้องกันชักในครรภ์เป็นพิษ และรักษาหอบหืดรุนแรง
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดกล้ามเนื้อลึกๆ
ร้อนวูบวาบตามตัว เหงื่อออก ความดันตก กล้ามเนื้ออ่อนแรง หายใจช้าลง
ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะชนิด Heart block โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง (MG)
หากให้ยาเร็วเกินไปผู้ป่วยจะหยุดหายใจ ต้องมียาแก้พิษ (Calcium Gluconate) เตรียมพร้อมเสมอ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาขับปัสสาวะทางหลอดเลือด ลดความดันในสมอง หรือลดความดันลูกตาก่อนผ่าตัด
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
ปัสสาวะออกเยอะมาก ภาวะขาดน้ำ เกลือแร่ในเลือดผิดปกติ ปวดศีรษะ
ผู้ที่ปัสสาวะไม่ออกเด็ดขาด มีเลือดออกในสมองที่ยังไม่ได้แก้ไข ภาวะน้ำท่วมปอด
ยาอาจตกตะกอนเป็นผลึกเมื่ออากาศเย็น ต้องนำไปอุ่นให้ผลึกละลายหมดก่อนนำมาใช้
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยา (ติดเชื้อในกระแสเลือด หรือสมองอักเสบ)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
คลื่นไส้ ท้องเสีย ปวดศีรษะ ผื่นคัน อาการชัก (พบได้)
แพ้ยากลุ่ม Carbapenem หรือแพ้ Penicillin รุนแรง
เพิ่มความเสี่ยงอาการชัก โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีปัญหาทางสมองหรือโรคไตหากไม่ได้ปรับขนาดยาให้เหมาะสม
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาสเตียรอยด์ฉีด ลดอักเสบรุนแรง ภูมิแพ้ฉับพลัน หอบหืด หรือไขสันหลังบาดเจ็บ
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ (Push หรือ Drip)
น้ำตาลในเลือดพุ่งสูง ความดันขึ้น ร้อนวูบวาบตามตัว คลื่นไส้
ผู้ที่มีการติดเชื้อราหรือติดเชื้อรุนแรงทั่วร่างกาย
ในขนาดยาสูง ห้ามฉีดพุช (Push) เร็วเกินไป เพราะอาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะกะทันหันจนเสียชีวิต
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาแก้คลื่นไส้ อาเจียน และกระตุ้นให้ลำไส้บีบตัว
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ (ช้าๆ) หรือกล้ามเนื้อ
ง่วงซึม กระสับกระส่าย กล้ามเนื้อบิดเกร็ง (ตาค้าง คอเอียง หน้ากระตุก)
ผู้ป่วยที่มีเลือดออกหรืออุดตันในกระเพาะลำไส้ โรคลมชัก
หากฉีดเข้าเส้นเลือดดำเร็วเกินไป จะทำให้เกิดอาการกระสับกระส่ายอยู่นิ่งไม่ได้อย่างทรมาน (Akathisia)
เก็บป้องกันแสง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียไร้ออกซิเจน (แผลติดเชื้อในช่องท้อง/ลำไส้)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
คลื่นไส้ มีรสเฝื่อนโลหะในปาก ปัสสาวะเปลี่ยนเป็นสีเข้ม หลอดเลือดอักเสบ
สตรีมีครรภ์ไตรมาสแรก ผู้ป่วยโรคระบบประสาทรุนแรง
ห้ามผู้ป่วยดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์เด็ดขาดระหว่างให้ยาและหลังหยุดยา 3 วัน
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นแสง
ยานอนหลับ/ยาสงบประสาทก่อนผ่าตัด แก้อาการชักรุนแรง
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ง่วงซึมลึก กดการหายใจ ความจำเสื่อมชั่วขณะ (ลืมเหตุการณ์ตอนฉีดยา) ความดันตก
ผู้ป่วยต้อหินมุมปิดเฉียบพลัน ภาวะช็อก
ยาทำให้ผู้ป่วยหยุดหายใจได้ ต้องฉีดโดยแพทย์/พยาบาลที่มีเครื่องช่วยหายใจและอุปกรณ์กู้ชีพพร้อมเสมอ
ยาเสพติดให้โทษ/วัตถุออกฤทธิ์ เก็บในตู้เซฟ
ยาระงับปวดชนิดเสพติดรุนแรง (ปวดมะเร็ง ปวดผ่าตัด ปวดกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ กล้ามเนื้อ หรือใต้ผิวหนัง
คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูกรุนแรง ง่วงซึม กดการหายใจ หน้ามืด ความดันตก
ผู้ป่วยหอบหืดรุนแรง ภาวะกดการหายใจ ความดันในสมองสูง ลำไส้อุดตัน
ยาเสพติดให้โทษ ต้องเฝ้าระวังการหายใจอย่างใกล้ชิด มียาต้านพิษคือ Naloxone
เก็บในตู้เซฟยาเสพติด พ้นแสง
ยาแก้พิษ (Antidote) ถอนพิษยาเสพติดกลุ่มมอร์ฟีน/ฝิ่น (แก้ภาวะหยุดหายใจจากยา)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ กล้ามเนื้อ หรือพ่นจมูก(บางรูปแบบ)
หายใจหอบเร็ว กระสับกระส่าย คลื่นไส้ ปวดรุนแรงทันที (เพราะมอร์ฟีนหมดฤทธิ์กะทันหัน)
ไม่มีข้อห้ามใช้ในภาวะฉุกเฉินเพื่อช่วยชีวิต
ฤทธิ์ของยาแก้พิษนี้สั้นกว่าฤทธิ์ของมอร์ฟีน ผู้ป่วยอาจกลับมาหยุดหายใจซ้ำได้อีก ต้องเฝ้าดูอาการต่อเนื่อง
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาลดความดันโลหิตสูงวิกฤตชนิดฉีด
หยดเข้าหลอดเลือดดำต่อเนื่องโดยใช้เครื่องควบคุม (Infusion pump)
ปวดศีรษะ หน้าแดง ใจสั่น หลอดเลือดดำอักเสบ บวมน้ำ
ผู้ป่วยที่มีภาวะลิ้นหัวใจเอออร์ติกตีบรุนแรง
ยาระคายเคืองเส้นเลือดมาก หากไม่ได้ให้ผ่านเส้นเลือดดำใหญ่ (Central line) ต้องเปลี่ยนตำแหน่งที่แทงเข็มบ่อยๆ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาขยายหลอดเลือดหัวใจ (รักษาอาการเจ็บหน้าอกฉุกเฉิน ภาวะหัวใจล้มเหลว)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ ปรับความเร็วยาตามระดับความดันโลหิต
ปวดศีรษะตุบๆ รุนแรง ความดันโลหิตต่ำ ใจสั่น หน้าแดง
ผู้ที่มีความดันโลหิตต่ำรุนแรง ผู้ที่เพิ่งใช้ยากลุ่มไวอากร้า (Sildenafil)
ห้ามใช้ถุงน้ำเกลือหรือสายยางพลาสติก PVC ธรรมดาในการดริปยา เพราะยาจะถูกดูดซับหายไปหมด (ต้องใช้สายเฉพาะ)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาฉีดเพิ่มความดันโลหิต (รักษาภาวะช็อก ความดันตกอย่างรุนแรงจากการติดเชื้อ)
หยดเข้าหลอดเลือดดำต่อเนื่องโดยเครื่องควบคุม (Infusion pump)
ปลายนิ้วมือและนิ้วเท้าซีดคล้ำ (เนื้อตายจากหลอดเลือดหดตัว) ใจสั่น ความดันสูงวิกฤต
ผู้ที่มีปริมาณน้ำในหลอดเลือดต่ำ/ช็อกเสียเลือด (ต้องให้น้ำเกลือทดแทนให้พอก่อนเริ่มยา)
ต้องให้ยาผ่านหลอดเลือดดำใหญ่ (Central line) เท่านั้น หากยารั่วออกนอกเส้นเลือดเล็ก จะทำให้เนื้อเยื่อบริเวณนั้นเน่าตาย
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นแสง
ยาลดกรดชนิดฉีด รักษาแผลเลือดออกในกระเพาะอาหารฉุกเฉิน
ฉีดพุชเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือผสมน้ำเกลือหยดต่อเนื่อง
ปวดศีรษะ ท้องเสีย ผื่นคัน บริเวณที่ฉีดอักเสบ
ผู้ที่เคยแพ้ยากลุ่ม PPIs
ยาที่ผสมน้ำเกลือแล้วจะเปลี่ยนสีและเสื่อมสภาพไวมาก ควรใช้ทันทีและห้ามผสมกับยาอื่น
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาแก้คลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง (มักใช้ป้องกันก่อนให้ยาเคมีบำบัด หรือหลังผ่าตัด)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
ปวดศีรษะ ท้องผูก ร้อนวูบวาบตามตัว
ผู้ที่กำลังใช้ยา Apomorphine หรือแพ้ยานี้
ใช้อย่างระมัดระวังในผู้ป่วยที่มีโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ (คลื่นไฟฟ้าหัวใจ QT ยาว)
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาเร่งคลอด (กระตุ้นมดลูกหดรัดตัว) และใช้ป้องกัน/รักษาภาวะตกเลือดหลังคลอด
หยดเข้าหลอดเลือดดำผ่านเครื่องควบคุม (Infusion pump)
มดลูกบีบตัวรุนแรงเกินไป (ทำให้ทารกขาดออกซิเจน) ความดันตก คลื่นไส้
ภาวะที่ทารกไม่สามารถคลอดทางช่องคลอดได้ (เช่น ท่าขวาง, รกเกาะต่ำ)
ต้องติดเครื่องมอนิเตอร์ดูการเต้นของหัวใจทารกในครรภ์และการหดรัดตัวของมดลูกอย่างใกล้ชิดตลอดเวลา
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยาเคมีบำบัด รักษามะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ มะเร็งปอด
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
ผมร่วง ชาปลายมือปลายเท้า ปวดเมื่อยกระดูก/กล้ามเนื้อรุนแรง เม็ดเลือดขาวต่ำ
ผู้ป่วยที่มีภาวะเม็ดเลือดขาวต่ำรุนแรง ผู้ที่แพ้ยานี้รุนแรง
มีความเสี่ยงแพ้ยารุนแรง (ช็อก) ในช่วงแรกที่เริ่มหยดยา ต้องให้ยาแก้แพ้และสเตียรอยด์ป้องกันล่วงหน้าเสมอ
เก็บอุณหภูมิห้อง พ้นแสง (ยาผสมแล้วต้องใช้ขวดและสายน้ำเกลือชนิดพิเศษ)
ยาลดกรดชนิดฉีด รักษาแผลเลือดออกในกระเพาะอาหารหรือลำไส้
ฉีดพุชเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือผสมน้ำเกลือหยด
ปวดศีรษะ ท้องเสีย หลอดเลือดดำอักเสบตรงจุดที่ฉีด
ผู้ที่เคยแพ้ยากลุ่ม PPIs
ยามีความคงตัวดีกว่า Omeprazole เล็กน้อย แต่ก็ควรฉีดทันทีหลังผสมเสร็จ
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาลดไข้ บรรเทาปวดชนิดฉีด (มักใช้หลังผ่าตัดในผู้ป่วยที่ยังกินยาไม่ได้)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ (ใช้เวลาดริปประมาณ 15 นาที)
ปวดบริเวณที่ฉีด ความดันโลหิตตก (หากหยดเร็วเกินไป) พิษต่อตับ
ผู้ป่วยโรคตับอักเสบรุนแรง หรือตับวาย
ในผู้ป่วยน้ำหนักน้อยกว่า 50 กก. ต้องคำนวณขนาดยาตามน้ำหนักตัวอย่างระมัดระวัง ห้ามให้ทั้งขวด (เสี่ยงตับวาย)
เก็บอุณหภูมิห้อง ไม่ต้องแช่เย็น
ยาระงับปวดชนิดเสพติด (ปานกลางถึงรุนแรง เช่น ปวดนิ่ว ปวดเจ็บครรภ์คลอด)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
คลื่นไส้ อาเจียน วิงเวียน หน้ามืด กดการหายใจ ท้องผูก
ผู้ป่วยหอบหืดรุนแรง กำลังใช้ยาซึมเศร้ากลุ่ม MAOI (เสี่ยงอันตรายถึงชีวิต)
เป็นยาควบคุมพิเศษ หากใช้ในผู้ป่วยโรคไต ยาจะสะสมและกระตุ้นให้เกิดอาการชักได้ (ปัจจุบันจึงพยายามเลี่ยงไปใช้ยาอื่น)
เก็บในตู้เซฟยาเสพติด
ยากันชักแบบฉีดฉุกเฉิน (ระงับอาการชักต่อเนื่อง)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
ความดันโลหิตตก หัวใจเต้นผิดจังหวะ บวมแดง ปวดแสบตรงที่ฉีด
ผู้ที่มีภาวะหัวใจเต้นช้าผิดปกติรุนแรง (Heart block)
ห้ามผสมกับน้ำเกลือที่มีน้ำตาล (ต้องใช้ NSS เท่านั้น) และห้ามฉีดเร็วเด็ดขาด เพราะความดันจะตกและหัวใจอาจหยุดเต้น
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
วิตามินเคชนิดฉีด (รักษาภาวะเลือดออกง่าย หรือใช้เป็นยาแก้พิษยาวาร์ฟาริน)
ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง หรือเส้นเลือดดำช้าๆ
ปวดบวมตรงที่ฉีด หน้าแดง เหงื่อออก การรับรสเปลี่ยน
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ห้ามฉีดเข้าหลอดเลือดดำอย่างรวดเร็วเด็ดขาด เพราะมีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดปฏิกิริยาแพ้รุนแรง (Anaphylaxis-like) จนช็อก
เก็บอุณหภูมิห้อง ป้องกันแสงอย่างเคร่งครัด
