ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยารุนแรงแบบครอบจักรวาล (มักใช้ใน ICU)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
ท้องเสีย คลื่นไส้ ผื่นคัน ค่าการทำงานของไต/ตับสูงขึ้น
ผู้ที่แพ้ยากลุ่ม Penicillin หรือ Cephalosporin อย่างรุนแรง
หากผู้ป่วยมีประวัติแพ้ยาฆ่าเชื้อ ต้องซักประวัติให้ละเอียดและเฝ้าระวังผื่นแพ้หลังให้ยา
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ยาเสริมเกลือแร่ (รักษาภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำรุนแรง)
ต้องผสมเจือจางในน้ำเกลือ และหยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ เท่านั้น
ปวดแสบเส้นเลือดอย่างมากขณะหยดยา หัวใจเต้นผิดจังหวะ
ผู้ที่มีภาวะโพแทสเซียมในเลือดสูง ไตวายรุนแรง
🚨 อันตรายสูงสุด: ห้ามฉีดพุช (Push) ยาเข้มข้นเข้าเส้นเลือดโดยตรงเด็ดขาด!!! (หัวใจจะหยุดเต้นทันทีและเสียชีวิต)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง (มักเก็บแยกชั้นหรือติดป้ายเตือนสีแดงในตู้ยา)
ยาถอนพิษ (Antidote) จากยาฆ่าแมลงกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟต (Organophosphate)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
วิงเวียน ตาพร่ามัว มองเห็นภาพซ้อน ใจสั่น กล้ามเนื้อเกร็ง
ผู้ป่วยที่ได้รับพิษจากยาฆ่าแมลงกลุ่มคาร์บาเมต (Carbamate) เพียงอย่างเดียว
มักต้องใช้ร่วมกับยา Atropine เสมอ ห้ามฉีดเร็วเกินไปเพราะอาจทำให้หัวใจหยุดเต้น
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาสลบชนิดฉีด (น้ำยาสีขาวขุ่นคล้ายน้ำนม) ใช้ดมยาสลบหรือให้ผู้ป่วยหลับใน ICU
ฉีดหรือหยดเข้าหลอดเลือดดำโดยวิสัญญีแพทย์
ความดันโลหิตตก กดการหายใจ ปวดแสบเส้นเลือดตอนฉีด
ผู้ที่แพ้ไข่ ถั่วเหลือง หรือผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง (ตัวยาทำจากอิมัลชันไขมัน)
เป็นยาอันตรายที่ทำให้หยุดหายใจได้ทันที ห้ามใช้หากไม่มีแพทย์และเครื่องช่วยหายใจเตรียมพร้อม
เก็บที่อุณหภูมิห้อง (ไม่เกิน 25°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาต้านพิษ (Antidote) สำหรับแก้ฤทธิ์ยาละลายลิ่มเลือด Heparin
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ มากๆ (ไม่เกิน 50 mg ในเวลา 10 นาที)
ความดันโลหิตตกรุนแรง หัวใจเต้นช้า ร้อนวูบวาบ หายใจลำบาก
ไม่มีข้อห้ามในภาวะเลือดออกรุนแรงจาก Heparin
🚨 หากฉีดเร็วเกินไปจะทำให้ความดันตก ช็อก และหัวใจหยุดเต้น ต้องมอนิเตอร์สัญญาณชีพอย่างใกล้ชิด
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
วัคซีนป้องกันพิษสุนัขบ้า (ฉีดหลังจากถูกสัตว์กัด หรือข่วน)
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อหรือใต้ผิวหนัง (ต้องฉีดหลายเข็มตามวันนัด)
ปวด บวม แดงตรงที่ฉีด มีไข้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย
ไม่มีข้อห้ามหากถูกสัตว์ที่มีเชื้อกัด (เพราะโรคพิษสุนัขบ้าเป็นแล้วเสียชีวิต 100%)
ต้องมาฉีดวัคซีนให้ตรงตามนัดทุกครั้ง ห้ามขาดเด็ดขาดเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้ทันเวลา
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ป้องกันแสง
ยาหย่อนกล้ามเนื้อ (ใช้สลบเพื่อใส่ท่อช่วยหายใจในการผ่าตัดหรือ ICU)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ
ความดันโลหิตตกชั่วคราว หัวใจเต้นเร็ว หรือเต้นผิดจังหวะ
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ยาออกฤทธิ์เร็วมาก ผู้ป่วยจะไม่สามารถหายใจเองได้ ต้องมีเครื่องช่วยหายใจและแพทย์ดูแลใกล้ชิด มียาถอนพิษคือ Sugammadex
เก็บตู้เย็น (2-8°C) หากนำออกมาอุณหภูมิห้องจะอยู่ได้ 12 สัปดาห์
ยาแก้พิษงู (เลือกใช้ตามชนิดของงูที่กัด เช่น งูเห่า งูเขียวหางไหม้ งูแมวเซา)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
อาการแพ้เซรุ่ม (ผื่นคัน หายใจลำบาก ความดันตก)
ไม่มีข้อห้ามหากมีข้อบ่งชี้ว่าได้รับพิษงูรุนแรง (ช่วยรักษาชีวิต)
เซรุ่มส่วนใหญ่ทำจากม้า มีโอกาสแพ้รุนแรงสูง ต้องมียาแก้แพ้และอุปกรณ์กู้ชีพ (CPR) เตรียมพร้อมเสมอขณะให้เซรุ่ม
เก็บตู้เย็น หรืออุณหภูมิห้อง (สำหรับชนิดผงแห้ง) ตามฉลากระบุ
ยากันชักชนิดฉีด (ระงับอาการชักต่อเนื่อง หรือใช้แทนยากินชั่วคราว)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
คลื่นไส้ อาเจียน วิงเวียน เกล็ดเลือดต่ำ ตับอักเสบ
ผู้ป่วยโรคตับรุนแรง โรคตับอักเสบ
ห้ามฉีดพุช (Push) เร็วเกินไป ต้องผสมน้ำเกลือและหยดทางสายช้าๆ ควรเจาะเลือดดูค่าตับสม่ำเสมอ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาละลายลิ่มเลือด (รักษาหลอดเลือดหัวใจอุดตันเฉียบพลัน STEMI)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
เลือดออกรุนแรงตามอวัยวะต่างๆ เลือดออกในสมอง ความดันโลหิตตก แพ้ยา
มีเลือดออกในสมอง เพิ่งผ่าตัดใหญ่ใน 2 เดือน ความดันพุ่งสูงวิกฤต
หากผู้ป่วยเคยได้รับยานี้มาก่อนหน้านี้ ร่างกายอาจมีภูมิต้านทาน ทำให้ยาไม่ได้ผลและเกิดปฏิกิริยาแพ้รุนแรงได้ (ต้องเปลี่ยนยา)
ยาผงเก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยาหย่อนกล้ามเนื้อชนิดออกฤทธิ์เร็วมาก (ใช้ฉุกเฉินตอนใส่ท่อช่วยหายใจ)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ
กล้ามเนื้อกระตุกก่อนหย่อนตัว โพแทสเซียมในเลือดสูงขึ้น ปวดกล้ามเนื้อหลังฟื้น
ผู้ป่วยไฟไหม้น้ำร้อนลวกระยะรุนแรง ผู้ป่วยอัมพาตครึ่งซีก ภาวะโพแทสเซียมสูง
อาจทำให้เกิดภาวะไข้สูงวิกฤต (Malignant hyperthermia) ซึ่งอันตรายถึงชีวิตได้
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยาขยายหลอดลมฉุกเฉิน / ยาระงับการบีบตัวของมดลูก (ใช้กันแท้ง)
ฉีดเข้าใต้ผิวหนัง หรือหยดเข้าหลอดเลือดดำ
ใจสั่นรุนแรง หัวใจเต้นเร็ว มือสั่น กระสับกระส่าย น้ำตาลในเลือดสูง
ผู้ป่วยโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง โรคไทรอยด์เป็นพิษที่ยังคุมไม่ได้
ในหญิงตั้งครรภ์ที่ใช้กันแท้ง ต้องเฝ้าระวังชีพจรของทั้งแม่และทารกอย่างใกล้ชิด (แม่มักมีอาการใจสั่นมาก)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
เซรุ่มต้านพิษบาดทะยัก (ให้ภูมิคุ้มกันทันทีในแผลสกปรกมากที่เสี่ยงบาดทะยัก)
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อลึกๆ
ปวด บวม แดง บริเวณที่ฉีด ไข้ต่ำๆ
ผู้ที่เคยแพ้ TIG อย่างรุนแรง
ให้ใช้ในกรณีที่ผู้ป่วยมีบาดแผลสกปรกและจำประวัติการฉีดวัคซีนไม่ได้หรือฉีดไม่ครบ มีความปลอดภัยสูงกว่าเซรุ่มจากม้า
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
วัคซีนป้องกันโรคบาดทะยัก
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ (มักฉีดที่ต้นแขน)
ปวด บวม แดง หรือเป็นไตแข็งตรงที่ฉีด มีไข้ ปวดเมื่อย
ผู้ที่เคยแพ้วัคซีนนี้อย่างรุนแรงในครั้งก่อน
ควรฉีดกระตุ้นทุกๆ 10 ปี หรือฉีดกระตุ้นทันทีเมื่อมีแผลลึก/แผลสกปรกและฉีดเข็มสุดท้ายมาเกิน 5 ปี
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาระงับปวดชนิดฉีด (แก้ปวดระดับปานกลางถึงรุนแรง)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
คลื่นไส้ อาเจียน (พบบ่อยมาก) วิงเวียน หน้ามืด เหงื่อออก
ผู้ป่วยที่มีภาวะกดการหายใจ กำลังเมาสุรา หรือใช้ยากดประสาทอื่น
หากฉีดเข้าเส้นเลือดดำต้องฉีดช้าๆ (อย่างน้อย 2-3 นาที) เพื่อป้องกันอาการคลื่นไส้อาเจียนรุนแรงและหน้ามืด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาฉีดห้ามเลือด (ใช้ในอุบัติเหตุรุนแรง ภาวะตกเลือดหลังคลอด หรือผ่าตัด)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ หรือผสมน้ำเกลือหยด
คลื่นไส้ วิงเวียน ความดันโลหิตตก (ถ้าฉีดเร็ว)
ผู้ที่มีประวัติลิ่มเลือดอุดตันในเส้นเลือด หรือมีเลือดคั่งในสมอง/ในดวงตา
ห้ามฉีดพุชเร็วเกินไปเพราะความดันจะตกวูบ และต้องเฝ้าระวังภาวะลิ่มเลือดอุดตันในผู้ป่วย
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยารุนแรง (MRSA)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (อย่างน้อย 1-2 ชั่วโมง)
พิษต่อไต พิษต่อหู (หูอื้อ) ความดันตก ผื่นแดงตามคอและหน้าอก (Red man syndrome)
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้อย่างรุนแรง
🚨 ห้ามฉีดเร็วเด็ดขาด! การหยดเร็วเกินไปจะทำให้เกิด Red man syndrome (ตัวแดง ความดันตก ช็อก) ต้องเจาะเลือดดูระดับยาเสมอ
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง ยาผสมแล้วเก็บตู้เย็นได้ 14 วัน
ยาเพิ่มความดันโลหิต (รักษาภาวะช็อก) และรักษาเลือดออกในทางเดินอาหาร
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
ความดันโลหิตพุ่งสูง ปวดเกร็งหน้าท้อง หลอดเลือดหัวใจหดตัว(เจ็บหน้าอก)
ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจตีบเรื้อรัง (ต้องใช้ด้วยความระมัดระวังสูงสุด)
ยามีฤทธิ์ทำให้หลอดเลือดหดตัวรุนแรง หากยาออกหรือรั่วนอกเส้นเลือดจะทำให้เนื้อเยื่อเน่าตาย
เก็บตู้เย็น (2-8°C)
ยารักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะฉุกเฉิน (SVT)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (อย่างน้อย 2 นาที)
ความดันโลหิตตกรุนแรง หัวใจเต้นช้ามาก วิงเวียน
ภาวะหัวใจล้มเหลวรุนแรง ความดันโลหิตต่ำ หัวใจเต้นช้าผิดปกติ (Heart block)
ต้องมีเครื่องมอนิเตอร์หัวใจและความดันตลอดเวลา ห้ามใช้ร่วมกับยา Beta-blocker แบบฉีด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
รักษา/ป้องกันโรคเหน็บชา และภาวะสมองเสื่อมจากพิษสุรา (Wernicke's encephalopathy)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ปวดบริเวณที่ฉีด อาจมีอาการแพ้ (แต่น้อยมาก)
ผู้ที่เคยแพ้วิตามินบี 1 ชนิดฉีด
ในผู้ป่วยพิษสุราเรื้อรัง ต้องฉีดวิตามินบี 1 'ก่อน' การให้น้ำเกลือที่มีน้ำตาล (Glucose) เสมอ เพื่อป้องกันสมองถูกทำลายถาวร
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาฉีดรักษากระดูกพรุน มะเร็งแพร่กระจายไปกระดูก หรือแคลเซียมสูงจากมะเร็ง
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (อย่างน้อย 15 นาที) ปีละ 1 ครั้ง หรือตามแพทย์สั่ง
ไข้ ปวดเมื่อยตามตัวคล้ายไข้หวัด (มักเกิดหลังฉีดครั้งแรก) ปวดกระดูก พิษต่อไต
ผู้ป่วยโรคไตวาย สตรีมีครรภ์ ภาวะแคลเซียมในเลือดต่ำ
ผู้ป่วยต้องดื่มน้ำให้เพียงพอก่อนรับยา และต้องตรวจสุขภาพช่องปาก/ถอนฟันผุให้เรียบร้อยก่อนเริ่มยา (ระวังกระดูกขากรรไกรเน่า)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
