ยาต้านไวรัส ใช้รักษาการติดเชื้อเอชไอวี (HIV)
กินอย่างสม่ำเสมอ ตรงเวลาทุกวัน ห้ามขาดยา
คลื่นไส้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยานี้ หรือมีภาวะตับทำงานผิดปกติรุนแรง
หากมีผื่นขึ้นตามตัว ร่วมกับมีไข้และปวดเมื่อย ให้หยุดยาทันทีและรีบไปโรงพยาบาล
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นแสงแดดและความชื้น
ยาต้านไวรัสสูตรผสม รักษาการติดเชื้อเอชไอวี
กินวันละ 1 ครั้ง ตรงเวลาทุกวัน
คลื่นไส้ ท้องเสีย นอนไม่หลับ
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยา Abacavir
ต้องใช้ร่วมกับยาต้านไวรัสชนิดอื่นเสมอ ห้ามใช้เป็นยาเดี่ยวๆ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาลดน้ำตาลในเลือด รักษาโรคเบาหวาน (ชะลอการดูดซึมแป้ง/น้ำตาล)
กินพร้อมอาหารคำแรกของมื้อ
ท้องอืด มีแก๊สในกระเพาะ ผายลมบ่อย ท้องเสีย
โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง ภาวะลำไส้อุดตัน โรคตับ/ไตวายรุนแรง
หากมีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ต้องแก้ด้วยน้ำตาลกลูโคสบริสุทธิ์ (น้ำตาลทราย/ลูกอมทั่วไปอาจไม่ได้ผล)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นความชื้น
ลดความดันในลูกตา (รักษาต้อหิน), ป้องกันโรคแพ้ความสูง
กินตามที่แพทย์สั่ง ดื่มน้ำตาม 1 แก้วเต็ม
ปัสสาวะบ่อย ชาปลายมือปลายเท้า เบื่ออาหาร
ตับหรือไตวายรุนแรง ภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำ แพ้ยากลุ่มซัลฟา
ยาทำให้ปัสสาวะบ่อย ควรดื่มน้ำชดเชยให้เพียงพอเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ละลายเสมหะข้นเหนียว และใช้เป็นยาถอนพิษพาราเซตามอล
แบบเม็ดฟู่หรือผง: ให้ละลายน้ำดื่มหลังอาหารทันที
คลื่นไส้ ระคายเคืองกระเพาะ กลิ่นยาเหม็นคล้ายกำมะถัน (เป็นเรื่องปกติ)
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ผู้ป่วยโรคหอบหืดรุนแรงควรระวัง เพราะยาอาจกระตุ้นให้หลอดลมหดเกร็งได้
เก็บในที่แห้งและเย็น ปิดฝาหรือซองให้สนิท
ยาฉีดรักษาโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์รุนแรง หรือพายุไซโตไคน์ (COVID-19 รุนแรง)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดใต้ผิวหนัง
เพิ่มความเสี่ยงการติดเชื้อ ค่าตับสูงขึ้น เม็ดเลือดขาวต่ำ
ผู้ป่วยที่กำลังมีการติดเชื้อรุนแรง
ยาตัวนี้อาจกดภูมิและบดบังอาการไข้ได้ ต้องเฝ้าระวังอาการหนาวสั่น ซึ่งเป็นสัญญาณของการติดเชื้อที่ซ่อนอยู่
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาสลายลิ่มเลือด (ใช้ฉุกเฉินในโรคหลอดเลือดสมองตีบหรือหัวใจขาดเลือด)
หยดเข้าหลอดเลือดดำโดยแพทย์ (ต้องใช้ภายใน 3-4.5 ชั่วโมงแรกหลังมีอาการ)
เลือดออกในสมอง เลือดออกตามอวัยวะต่างๆ รุนแรง
มีเลือดออกในสมอง ความดันโลหิตสูงวิกฤต เพิ่งได้รับการผ่าตัดใหญ่
เป็นยาความเสี่ยงสูงมากที่สุด ต้องให้ใน ICU หรือแผนกฉุกเฉินที่มีแพทย์ดูแลใกล้ชิดเท่านั้น
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้องหรือตู้เย็นตามฉลาก (เมื่อผสมแล้วต้องใช้ทันที)
ยาต้านไวรัส รักษาโรคเริม งูสวัด และอีสุกอีใส
กินให้เร็วที่สุดเมื่อเริ่มมีอาการ (มีตุ่มน้ำใส) และดื่มน้ำตามมากๆ
คลื่นไส้ ท้องเสีย ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ต้องดื่มน้ำเยอะๆ เพื่อป้องกันยาตกตะกอนจนทำให้ไตวาย
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาต้านไวรัสชนิดฉีด รักษาเริม งูสวัด ที่รุนแรงหรือลุกลามเข้าสมอง
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ อย่างน้อย 1 ชั่วโมง
เส้นเลือดอักเสบ คลื่นไส้ ไตวาย (หากหยดเร็วเกินไป)
ผู้ที่แพ้ยานี้
ผู้ป่วยต้องได้รับสารน้ำ (น้ำเกลือ) เข้าเส้นเลือดอย่างเพียงพอ เพื่อป้องกันยาตกตะกอนอุดตันในไต
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
วัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกัน คอตีบ บาดทะยัก ไอกรน
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ (ใช้กระตุ้นในเด็กโต ผู้ใหญ่ และสตรีมีครรภ์)
ปวด บวม แดงบริเวณที่ฉีด มีไข้ อ่อนเพลีย
เคยมีอาการแพ้รุนแรงจากวัคซีน หรือมีอาการทางสมองหลังฉีดเข็มก่อนหน้า
หากมีไข้สูงเฉียบพลัน ควรเลื่อนการฉีดออกไปก่อนจนกว่าจะหาย
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็งเด็ดขาด
ยาทารักษาสิวอุดตัน (กลุ่มอนุพันธ์วิตามินเอ รุ่นใหม่ระคายเคืองน้อยลง)
ทาบางๆ ทั่วใบหน้า วันละ 1 ครั้ง ก่อนนอน (หลังล้างหน้าเช็ดให้แห้งสนิท)
ผิวแห้ง แดง ลอก สิวอาจเห่อขึ้นใน 1-2 สัปดาห์แรกของการใช้ (เป็นเรื่องปกติ)
สตรีมีครรภ์ หญิงที่กำลังให้นมบุตร
ทำให้ผิวไวต่อแสงแดดมาก ต้องทาครีมกันแดดในตอนเช้าเสมอ
เก็บพ้นแสงแดด อุณหภูมิห้อง
ยาฉีดรักษาภาวะหัวใจเต้นเร็วผิดปกติ (SVT)
แพทย์จะฉีดพุช (Push) เข้าเส้นเลือดดำอย่างรวดเร็วมาก (1-2 วินาที)
หน้าแดง แน่นหน้าอก หายใจลำบากชั่วขณะ รู้สึกเหมือนหัวใจหยุดเต้น
โรคหอบหืดรุนแรง หัวใจเต้นช้าผิดปกติชนิด Heart block
ผู้ป่วยมักจะรู้สึกไม่สบายหน้าอกอย่างมากหรือวูบขณะเดินยา (เป็นอาการชั่วคราวจากยา ไม่ต้องตกใจ)
เก็บอุณหภูมิห้อง ไม่แช่แข็ง
รักษาอาการแพ้รุนแรงเฉียบพลัน (Anaphylaxis) และใช้กู้ชีพหัวใจหยุดเต้น (CPR)
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อหน้าขา (สำหรับแก้แพ้) หรือเส้นเลือดดำฉุกเฉิน (สำหรับกู้ชีพ)
ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วมาก มือสั่น ปวดศีรษะ ความดันพุ่ง
ไม่มีข้อห้ามในภาวะฉุกเฉินเพื่อช่วยชีวิต
การนำยาความเข้มข้นสูงไปฉีดเข้าเส้นเลือดโดยตรง(กรณีแก้แพ้) อาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงจนเสียชีวิตได้
เก็บอุณหภูมิห้อง พ้นแสงแดด
ยาถ่ายพยาธิ (พยาธิตัวกลม ตัวตืด พยาธิเส้นด้าย)
เคี้ยวให้ละเอียดก่อนกลืน ควรกินพร้อมอาหารเพื่อให้ยาดูดซึมดีขึ้น
ปวดท้อง ท้องอืด คลื่นไส้
สตรีมีครรภ์ และเด็กที่น้ำหนักตัวน้อยเกินไป
สตรีวัยเจริญพันธุ์ควรคุมกำเนิดอย่างน้อย 1 เดือนหลังจากใช้ยา
เก็บอุณหภูมิห้อง ไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส
น้ำยาฆ่าเชื้อ ทำความสะอาดรอบบาดแผล ล้างมือ หรือฆ่าเชื้ออุปกรณ์
ใช้สำลีชุบแล้วเช็ด 'รอบๆ' บาดแผล (เช็ดวนจากในวงออกนอกวง)
ผิวแห้งตึง ระคายเคือง แสบมากหากโดนแผลเปิด
ห้ามใช้กับแผลเปิดขนาดใหญ่ หรือผู้ที่แพ้แอลกอฮอล์
ห้ามเช็ดลงบนแผลเปิดหรือแผลสดโดยตรงเด็ดขาด เพราะจะไปทำลายเนื้อเยื่อสร้างใหม่ ทำให้แผลหายช้า
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ห้ามวางใกล้เปลวไฟ ปิดฝาให้สนิทป้องกันการระเหย
รักษาและป้องกันโรคกระดูกพรุน
กินตอนเช้าขณะท้องว่าง ดื่มน้ำเปล่าตามมากๆ (ห้ามดื่มนม) และห้ามนอนราบอย่างน้อย 30 นาที
ระคายเคืองหลอดอาหาร แสบร้อนกลางอก ปวดกล้ามเนื้อ/กระดูก
ผู้ที่หลอดอาหารผิดปกติ หรือไม่สามารถยืน/นั่งตัวตรงได้นาน 30 นาที
หากมีอาการกลืนลำบากหรือแสบร้อนกลางอกรุนแรง ให้หยุดยาและรีบพบแพทย์
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
รักษาอาการปัสสาวะขัดจากภาวะต่อมลูกหมากโต
กินหลังอาหารมื้อเดิมทุกวัน กลืนทั้งเม็ดห้ามเคี้ยวหรือบด
เวียนศีรษะ หน้ามืดเวลาลุกขึ้น ปวดศีรษะ
ผู้ป่วยโรคตับรุนแรง หรือกำลังใช้ร่วมกับยาลดความดันบางชนิด
ควรลุกขึ้นยืนหรือเปลี่ยนท่าช้าๆ เพื่อป้องกันภาวะความดันตกและหน้ามืดเป็นลม
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ลดระดับกรดยูริกในเลือด ป้องกันโรคเก๊าท์กำเริบ
กินหลังอาหารทันที และควรดื่มน้ำตามมากๆ ระหว่างวัน (2-3 ลิตร/วัน)
มีผื่นตามผิวหนัง คลื่นไส้ อาเจียน
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้อย่างรุนแรง
หากมีผื่นแดง ตุ่มพอง ลอก แผลในปาก ให้หยุดยาทันทีและรีบไปโรงพยาบาล (เสี่ยงแพ้ยารุนแรง)
เก็บในที่แห้งและเย็น
ครีมลดรอยดำ รักษาฝ้า กระ จุดด่างดำ (ปลอดภัยกว่าสารฟอกขาวตัวอื่น)
ทาบางๆ บริเวณที่เป็นฝ้าหรือรอยดำ วันละ 1-2 ครั้ง
ระคายเคือง แสบ แดง ลอก (โดยเฉพาะช่วงแรกที่เริ่มใช้)
ผู้ที่แพ้ส่วนประกอบของยา
ต้องใช้เวลาทาต่อเนื่อง 1-2 เดือนจึงจะเห็นผล และต้องทาครีมกันแดดร่วมด้วยเสมอ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นแสงแดด
ลดความวิตกกังวล ช่วยให้นอนหลับ (เป็นยาควบคุมพิเศษ)
กินตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด ห้ามปรับหรือหยุดยาเอง
ง่วงซึม มึนงง ความจำระยะสั้นลดลง
ผู้ป่วยต้อหินมุมปิด สตรีมีครรภ์ โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงรุนแรง
ยาทำให้เสพติดได้ ห้ามดื่มแอลกอฮอล์ร่วมด้วยเด็ดขาด และห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นกิน
เก็บในที่มิดชิด พ้นแสงและพ้นมือเด็ก
ยาลดกรดและเคลือบแผลในกระเพาะอาหาร พร้อมยาขับลม
กินก่อนอาหาร 30 นาที หรือเวลาปวดท้อง (ชนิดน้ำต้องเขย่าขวดก่อน)
อาจมีอาการท้องผูกหรือท้องเสียสลับกันเล็กน้อย
ผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังรุนแรง (เสี่ยงต่อการสะสมของอลูมิเนียม/แมกนีเซียม)
กินห่างจากยารักษาโรคประจำตัวอื่นๆ อย่างน้อย 2 ชั่วโมง ป้องกันการรบกวนการดูดซึม
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ลดอาการปวดเกร็งช่องท้อง โรคลำไส้แปรปรวน และขับลม
กินก่อนอาหาร 15-30 นาที
ปากแห้ง เวียนศีรษะ ความดันตกเล็กน้อย
ผู้ป่วยที่มีภาวะลำไส้อุดตัน หรือกล้ามเนื้อลำไส้ไม่มีแรงบีบตัว
ระวังการใช้ในผู้ป่วยโรคต้อหิน และผู้ที่มีปัญหาปัสสาวะลำบาก
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยารักษาโรคพาร์กินสัน และยาต้านไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์เอ
กินตอนเช้าหรือกลางวัน (หลีกเลี่ยงการกินตอนเย็นเพื่อป้องกันการนอนไม่หลับ)
นอนไม่หลับ วิงเวียน ปากแห้ง ขาบวม มีรอยจ้ำเลือดตามผิวหนังคล้ายตาข่าย
ผู้ป่วยโรคต้อหินมุมปิด
ห้ามหยุดยาเองกะทันหันเพราะอาจทำให้พาร์กินสันกำเริบรุนแรง อาการเวียนศีรษะจะดีขึ้นเมื่อใช้ไปสักระยะ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาละลายเสมหะ บรรเทาอาการไอที่มีเสมหะข้นเหนียว
กินหลังอาหาร
คลื่นไส้ ท้องเสีย อาหารไม่ย่อย
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ควรใช้อย่างระมัดระวังในผู้ป่วยที่มีแผลในกระเพาะอาหาร
เก็บพ้นแสงแดด
ยาปฏิชีวนะชนิดฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียแกรมลบรุนแรงในโรงพยาบาล
หยดเข้าเส้นเลือดดำ หรือฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
พิษต่อไต (ค่าไตสูงขึ้น) พิษต่อหู (หูอื้อ ทรงตัวไม่ได้ สูญเสียการได้ยิน)
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยากลุ่ม Aminoglycosides สตรีมีครรภ์
ต้องเฝ้าระวังการทำงานของไตและการได้ยินอย่างใกล้ชิดตลอดการให้ยา
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาขับปัสสาวะและลดความดันโลหิต (สูตรผสมรักษาระดับโพแทสเซียม)
ควรกินตอนเช้าหรือหลังอาหารเช้า (หลีกเลี่ยงการกินก่อนนอนเพื่อไม่ให้ตื่นมาปัสสาวะ)
ปัสสาวะบ่อย เวียนศีรษะ อ่อนเพลีย
ผู้ป่วยโรคไตวายรุนแรง หรือผู้ที่มีปัสสาวะไม่ออก
ห้ามกินอาหารเสริมที่มีโพแทสเซียม หรือใช้เกลือเทียมร่วมด้วย เพราะอาจทำให้โพแทสเซียมในเลือดสูงเกินไป
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาขยายหลอดลม รักษาโรคหอบหืดและถุงลมโป่งพอง
กินหลังอาหารเพื่อลดการระคายเคืองกระเพาะ
ใจสั่น หัวใจเต้นเร็ว นอนไม่หลับ คลื่นไส้
ผู้ป่วยแผลในกระเพาะอาหารที่กำลังกำเริบ โรคลมชักที่คุมไม่ได้
ห้ามดื่มกาแฟ ชา หรือเครื่องดื่มชูกำลังในปริมาณมาก เพราะจะไปเสริมฤทธิ์ยาจนใจสั่นรุนแรง
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาขยายหลอดลมชนิดฉีด รักษาหอบหืดกำเริบรุนแรง
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ
ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วผิดจังหวะ คลื่นไส้ อาเจียน ชัก (หากยาเกินขนาด)
ผู้ป่วยโรคแผลในกระเพาะอาหารรุนแรง หรือแพ้ยานี้
ห้ามฉีดพุชเข้าเส้นเลือดเร็วๆ เด็ดขาด เพราะจะทำให้หัวใจหยุดเต้น
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
รักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง
กินพร้อมหรือไม่พร้อมอาหารก็ได้ แต่ควรปฏิบัติให้เหมือนเดิมทุกวัน
ผิวหนังไวต่อแสงแดด ไทรอยด์ผิดปกติ ตะกอนสะสมที่กระจกตา
หัวใจเต้นช้าผิดปกติชนิดรุนแรง แพ้ธาตุไอโอดีน
ยาตีกับยาอื่นเยอะมาก (เช่น ยาลดไขมัน ยาละลายลิ่มเลือด) ต้องแจ้งแพทย์และเภสัชกรทุกครั้งเมื่อรับยาใหม่
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาฉีดรักษาภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง / กู้ชีพ (CPR)
ฉีดหรือหยดเข้าหลอดเลือดดำ
ความดันโลหิตตก หัวใจเต้นช้า หลอดเลือดดำอักเสบรุนแรง (Phlebitis)
ผู้ที่มีภาวะหัวใจเต้นช้าผิดปกติชนิดรุนแรง (Heart block)
ยาระคายเคืองเส้นเลือดมาก ควรให้ทางหลอดเลือดดำเส้นใหญ่ (Central line) หากทำได้
เก็บอุณหภูมิห้อง พ้นแสง
รักษาโรคซึมเศร้า ปวดปลายประสาท และป้องกันไมเกรน
มักให้กินก่อนนอน (เพราะยาทำให้ง่วงซึม)
ปากแห้ง ท้องผูก ตาพร่า ง่วงซึม น้ำหนักตัวเพิ่ม
ผู้ที่เพิ่งฟื้นตัวจากภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย
ระวังหน้ามืดเวลาเปลี่ยนอิริยาบถ และอาจทำให้ปัสสาวะขัดในผู้สูงอายุ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาลดความดันโลหิตสูง และบรรเทาอาการเจ็บหน้าอก
ควรกินยาในเวลาเดียวกันของทุกวัน
ขาหรือข้อเท้าบวม หน้าแดง เวียนศีรษะ
ผู้ที่มีภาวะช็อกเนื่องจากโรคหัวใจ
หากมีอาการขาบวมมากจนกดบุ๋ม หรือรบกวนการใช้ชีวิต ควรแจ้งแพทย์ให้ทราบ
เก็บในภาชนะปิดสนิท พ้นแสง
ยาปฏิชีวนะ ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (เช่น เจ็บคอ ทอนซิลอักเสบ แผลติดเชื้อ)
กินตามเวลา และต้องกินติดต่อกันจนหมดตามที่แพทย์สั่ง
ท้องเสีย ท้องอืด คลื่นไส้ ผื่นคัน
ผู้ที่แพ้ยากลุ่มเพนิซิลลิน (Penicillin)
หากมีอาการหน้าบวม ปากบวม หายใจไม่ออก ให้หยุดยาทันทีและไปโรงพยาบาลด่วน
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นความชื้น
ยาปฏิชีวนะ ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (ใช้เมื่อเชื้อเริ่มดื้อยา เช่น ไซนัส หูอักเสบ ปอดอักเสบ)
กินก่อนหรือพร้อมอาหาร และต้องกินติดต่อกันจนหมด
ท้องเสีย (พบบ่อยมาก) คลื่นไส้ อาเจียน
แพ้ยาเพนิซิลลิน หรือเคยมีภาวะตับอักเสบจากยานี้
ยาดูดความชื้นง่ายและเสียสภาพไวมาก ให้แกะฟอยล์เฉพาะตอนจะกินเท่านั้น ห้ามแกะทิ้งไว้ในตลับแบ่งยา
เก็บในที่แห้งและเย็น (อุณหภูมิไม่เกิน 25°C)
ยาฆ่าเชื้อราชนิดฉีดที่ออกฤทธิ์รุนแรง (ชนิดดั้งเดิม หรือ ชนิด Liposomal)
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ (2-6 ชั่วโมง)
ไข้สูง หนาวสั่นรุนแรงขณะให้ยา พิษต่อไต ระดับโพแทสเซียมในเลือดต่ำรุนแรง
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยานี้อย่างรุนแรง
มักต้องให้ยาแก้แพ้ (CPM) ยาลดไข้ และสเตียรอยด์ ก่อนเริ่มหยดยาเสมอ เพื่อลดผลข้างเคียงเรื่องไข้สั่น
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ป้องกันแสง
ยาปฏิชีวนะ ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (มักใช้ทางเดินอาหารหรือปัสสาวะติดเชื้อ)
กินตอนท้องว่าง (ก่อนอาหาร 1 ชม. หรือหลัง 2 ชม.)
ผื่นคัน ท้องเสีย คลื่นไส้
ผู้ที่แพ้ยากลุ่มเพนิซิลลิน (Penicillin)
ต้องกินให้ครบตามกำหนดเพื่อป้องกันเชื้อดื้อยา
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะชนิดฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (เยื่อหุ้มสมองอักเสบ ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ)
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ผื่นแพ้ยา คลื่นไส้ ท้องเสีย
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยาเพนิซิลลิน (Penicillin)
หลังผสมยาแล้วตัวยาจะเสื่อมสภาพไวมาก (ภายใน 1 ชม.) ต้องรีบฉีดทันที
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
บรรเทาอาการแสบร้อนกลางอก จุกเสียด อาหารไม่ย่อย
ชนิดเม็ดให้เคี้ยวให้ละเอียดก่อนกลืน / ชนิดน้ำให้เขย่าขวดก่อนกิน
ท้องผูก (จากอลูมิเนียม) หรือ ท้องเสีย (จากแมกนีเซียม)
ผู้ป่วยโรคไตวายรุนแรง
ควรกินห่างจากยาโรคประจำตัวอื่นๆ 2 ชั่วโมง เพื่อป้องกันยาลดกรดไปรบกวนการดูดซึมยาอื่น
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาเหน็บทวารหนัก รักษาริดสีดวงทวาร (ลดบวม อักเสบ คัน)
เหน็บทวารหนัก วันละ 1-2 แท่ง (เช้าและก่อนนอน) และหลังถ่ายอุจจาระ
แสบ ระคายเคืองทวารหนัก
แผลติดเชื้อรอบทวารหนัก
หากมียาไหลซึมเปื้อนกางเกงในถือเป็นเรื่องปกติ แนะนำให้ใส่แผ่นรองอนามัย
เก็บที่อุณหภูมิห้อง หรือแช่ตู้เย็นได้หากยาละลายนิ่ม
ยาละลายลิ่มเลือด (ป้องกันอัมพฤกษ์/อัมพาตจากหัวใจเต้นผิดจังหวะ)
กินวันละ 2 ครั้ง ห่างกัน 12 ชั่วโมง
เลือดออกง่าย ช้ำจ้ำเลือดตามตัว
กำลังมีเลือดออกรุนแรงในร่างกาย ผู้ที่เปลี่ยนลิ้นหัวใจเทียมแบบโลหะ
ไม่ต้องเจาะเลือดดูค่าความแข็งตัวของเลือด แต่ผู้ป่วยต้องกินยาให้ตรงเวลาเป๊ะ ห้ามลืมเด็ดขาด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยารักษาโรคจิตเภท และโรคอารมณ์สองขั้ว (ไบโพลาร์)
กินวันละ 1 ครั้ง เวลาใดก็ได้ แต่ควรเป็นเวลาเดิมทุกวัน
กระสับกระส่าย (คล้ายอยู่นิ่งไม่ได้) ปวดศีรษะ นอนไม่หลับ น้ำหนักขึ้น
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ยานี้ทำให้น้ำหนักขึ้นน้อยกว่ายาจิตเวชตัวอื่น แต่ผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อมควรใช้อย่างระมัดระวัง
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาทาสเตียรอยด์ ลดผื่นคัน แพ้ อักเสบ (ความแรงปานกลาง)
ทาบางๆ บริเวณที่มีอาการ วันละ 2-3 ครั้ง
ผิวแห้ง ผิวบางลง
ห้ามทาบริเวณแผลเปิด หรือผิวหนังที่ติดเชื้อ (เชื้อรา แบคทีเรีย ไวรัส)
หลีกเลี่ยงการทาบริเวณใบหน้าหรือจุดซ่อนเร้นเป็นเวลานาน
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาต้านเกล็ดเลือด ป้องกันโรคหลอดเลือดสมองและหัวใจอุดตัน
กินหลังอาหารทันทีและดื่มน้ำตามมากๆ วันละ 1 ครั้ง
ระคายเคืองกระเพาะอาหาร เลือดออกง่ายกว่าปกติ
เป็นไข้เลือดออก แผลในกระเพาะรุนแรง หอบหืดที่แพ้แอสไพริน
ห้ามใช้ลดไข้ในเด็กเด็ดขาด (ระวังกลุ่มอาการ Reye's syndrome ที่อันตรายถึงชีวิต)
เก็บในที่แห้ง ปิดฝาให้สนิท
ยาต้านไวรัส HIV
กินพร้อมอาหารเพื่อให้ยาดูดซึมได้ดีขึ้น
ตาเหลือง ตัวเหลือง (ภาวะดีซ่านจากยา) ปวดศีรษะ
แพ้ยานี้ หรือกำลังใช้ร่วมกับยาลดกรด PPIs (เช่น Omeprazole)
ห้ามกินร่วมกับยาลดกรด ต้องเว้นระยะเวลาตามที่เภสัชกรแนะนำอย่างเคร่งครัด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาลดความดันโลหิต และลดอัตราการเต้นของหัวใจ
กินก่อนหรือหลังอาหาร เวลาเดิมทุกวัน
เหนื่อยล้า มือเท้าเย็น หัวใจเต้นช้าลง
โรคหอบหืดรุนแรง ภาวะหัวใจเต้นช้าผิดปกติ
ห้ามหยุดยาเองกะทันหัน เพราะอาจทำให้โรคหัวใจกำเริบฉับพลัน
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาลดระดับคอเลสเตอรอลและไขมันในเลือด
กินวันละ 1 ครั้ง เวลาใดก็ได้ (แต่ควรเป็นเวลาเดิมเสมอ)
ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ท้องอืด ท้องผูก
สตรีมีครรภ์ หญิงให้นมบุตร ผู้ป่วยโรคตับระยะลุกลาม
หากมีอาการปวดกล้ามเนื้อรุนแรงผิดปกติ หรือปัสสาวะสีเข้มคล้ายน้ำโค้ก ให้รีบพบแพทย์
เก็บพ้นแสงแดด
ยาหย่อนกล้ามเนื้อ (ใช้ร่วมกับยาสลบเพื่อใส่ท่อช่วยหายใจ หรือใน ICU)
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ
ความดันตก หัวใจเต้นเร็ว หลอดลมหดเกร็ง (เนื่องจากการหลั่งฮิสตามีน)
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ยาไม่มีฤทธิ์ทำให้หลับ! ผู้ป่วยจะรู้ตัวแต่ขยับไม่ได้ ต้องให้ยานอนหลับ/ยาสลบร่วมด้วยเสมอ และต้องมีเครื่องช่วยหายใจพร้อม
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาฉีดรักษาภาวะหัวใจเต้นช้าผิดปกติฉุกเฉิน หรือใช้ถอนพิษสารเคมีกำจัดแมลง
ฉีดเข้าเส้นเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
ปากแห้ง คอแห้ง ตาพร่า ม่านตาขยาย หัวใจเต้นเร็ว ปัสสาวะคั่ง
โรคต้อหินมุมปิด ลำไส้อุดตัน
ผู้ป่วยจะตาพร่าสู้แสงไม่ได้ชั่วคราว และอาจมีอาการกระสับกระส่าย (ถ้ายาเกินขนาด)
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์ รักษาโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้อากาศ
พ่นเข้าจมูกข้างละ 1-2 ปื้ด วันละ 1 ครั้ง (ควรสั่งน้ำมูกให้จมูกโล่งก่อนพ่น)
เลือดกำเดาไหล แสบจมูก จาม ระคายเคืองคอ
ผู้ที่มีแผลในโพรงจมูก หรือเพิ่งผ่าตัดจมูกมาใหม่ๆ
ไม่ใช่ยาพ่นฉุกเฉิน ยาต้องใช้เวลา 2-3 วันจึงจะเห็นผล ควรหันหัวพ่นชี้ไปทางหัวตา(หู) ไม่พ่นใส่ผนังกั้นจมูกตรงกลางเพื่อลดแผล
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ห้ามแช่ตู้เย็น และให้ตั้งขวดขึ้นเสมอ
ยาพ่นจมูกสเตียรอยด์ รักษาโรคภูมิแพ้อากาศและจมูกอักเสบเรื้อรัง
พ่นจมูกข้างละ 1-2 ปื้ด วันละ 1 ครั้ง เวลาเดิมทุกวัน (สั่งน้ำมูกให้โล่งก่อนพ่น)
เลือดกำเดาไหล จมูกแห้ง ระคายเคืองคอ
ผู้ที่มีแผลในโพรงจมูกที่ยังไม่หาย
ยาต้องใช้เวลาสะสมในร่างกาย 2-3 วันจึงจะเห็นผลเต็มที่ (พ่นเฉพาะตอนคัดจมูกจะไม่ได้ผล) และห้ามพ่นใส่ผนังกั้นจมูกตรงกลาง
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ห้ามแช่ตู้เย็นเด็ดขาด และตั้งขวดให้ตรงเสมอ
ยาปฏิชีวนะ ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย (ทางเดินหายใจ หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์)
กินก่อนอาหาร 1 ชม. หรือหลังอาหาร 2 ชม.
ปวดมวนท้อง คลื่นไส้ ท้องเสีย
ผู้ที่เคยแพ้ยากลุ่ม Macrolide
ห้ามกินพร้อมยาลดกรดกระเพาะอาหารที่มีส่วนผสมของอลูมิเนียมและแมกนีเซียม
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะชนิดฉีด รักษาโรคปอดอักเสบติดเชื้อรุนแรง หรืออุ้งเชิงกรานอักเสบ
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ อย่างน้อย 1 ชั่วโมง
ปวดแสบเส้นเลือดบริเวณที่หยดยา คลื่นไส้ ท้องเสีย หัวใจเต้นผิดจังหวะ
แพ้ยากลุ่ม Macrolide ประวัติตับอักเสบจากยานี้
ห้ามฉีดพุช (Push) เข้าเส้นเลือดดำโดยตรงเด็ดขาด ต้องผสมน้ำเกลือและหยดช้าๆ
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
