ยาต้านไวรัส ใช้รักษาการติดเชื้อเอชไอวี (HIV)
กินอย่างสม่ำเสมอ ตรงเวลาทุกวัน ห้ามขาดยา
คลื่นไส้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยานี้ หรือมีภาวะตับทำงานผิดปกติรุนแรง
หากมีผื่นขึ้นตามตัว ร่วมกับมีไข้และปวดเมื่อย ให้หยุดยาทันทีและรีบไปโรงพยาบาล
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นแสงแดดและความชื้น
ยาต้านไวรัสสูตรผสม รักษาการติดเชื้อเอชไอวี
กินวันละ 1 ครั้ง ตรงเวลาทุกวัน
คลื่นไส้ ท้องเสีย นอนไม่หลับ
ผู้ที่มีประวัติแพ้ยา Abacavir
ต้องใช้ร่วมกับยาต้านไวรัสชนิดอื่นเสมอ ห้ามใช้เป็นยาเดี่ยวๆ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาลดน้ำตาลในเลือด รักษาโรคเบาหวาน (ชะลอการดูดซึมแป้ง/น้ำตาล)
กินพร้อมอาหารคำแรกของมื้อ
ท้องอืด มีแก๊สในกระเพาะ ผายลมบ่อย ท้องเสีย
โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง ภาวะลำไส้อุดตัน โรคตับ/ไตวายรุนแรง
หากมีภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ ต้องแก้ด้วยน้ำตาลกลูโคสบริสุทธิ์ (น้ำตาลทราย/ลูกอมทั่วไปอาจไม่ได้ผล)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นความชื้น
ลดความดันในลูกตา (รักษาต้อหิน), ป้องกันโรคแพ้ความสูง
กินตามที่แพทย์สั่ง ดื่มน้ำตาม 1 แก้วเต็ม
ปัสสาวะบ่อย ชาปลายมือปลายเท้า เบื่ออาหาร
ตับหรือไตวายรุนแรง ภาวะโพแทสเซียมในเลือดต่ำ แพ้ยากลุ่มซัลฟา
ยาทำให้ปัสสาวะบ่อย ควรดื่มน้ำชดเชยให้เพียงพอเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ละลายเสมหะข้นเหนียว และใช้เป็นยาถอนพิษพาราเซตามอล
แบบเม็ดฟู่หรือผง: ให้ละลายน้ำดื่มหลังอาหารทันที
คลื่นไส้ ระคายเคืองกระเพาะ กลิ่นยาเหม็นคล้ายกำมะถัน (เป็นเรื่องปกติ)
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ผู้ป่วยโรคหอบหืดรุนแรงควรระวัง เพราะยาอาจกระตุ้นให้หลอดลมหดเกร็งได้
เก็บในที่แห้งและเย็น ปิดฝาหรือซองให้สนิท
ยาฉีดรักษาโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์รุนแรง หรือพายุไซโตไคน์ (COVID-19 รุนแรง)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดใต้ผิวหนัง
เพิ่มความเสี่ยงการติดเชื้อ ค่าตับสูงขึ้น เม็ดเลือดขาวต่ำ
ผู้ป่วยที่กำลังมีการติดเชื้อรุนแรง
ยาตัวนี้อาจกดภูมิและบดบังอาการไข้ได้ ต้องเฝ้าระวังอาการหนาวสั่น ซึ่งเป็นสัญญาณของการติดเชื้อที่ซ่อนอยู่
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็ง
ยาสลายลิ่มเลือด (ใช้ฉุกเฉินในโรคหลอดเลือดสมองตีบหรือหัวใจขาดเลือด)
หยดเข้าหลอดเลือดดำโดยแพทย์ (ต้องใช้ภายใน 3-4.5 ชั่วโมงแรกหลังมีอาการ)
เลือดออกในสมอง เลือดออกตามอวัยวะต่างๆ รุนแรง
มีเลือดออกในสมอง ความดันโลหิตสูงวิกฤต เพิ่งได้รับการผ่าตัดใหญ่
เป็นยาความเสี่ยงสูงมากที่สุด ต้องให้ใน ICU หรือแผนกฉุกเฉินที่มีแพทย์ดูแลใกล้ชิดเท่านั้น
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้องหรือตู้เย็นตามฉลาก (เมื่อผสมแล้วต้องใช้ทันที)
ยาต้านไวรัส รักษาโรคเริม งูสวัด และอีสุกอีใส
กินให้เร็วที่สุดเมื่อเริ่มมีอาการ (มีตุ่มน้ำใส) และดื่มน้ำตามมากๆ
คลื่นไส้ ท้องเสีย ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ต้องดื่มน้ำเยอะๆ เพื่อป้องกันยาตกตะกอนจนทำให้ไตวาย
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ป้องกันแสง
ยาต้านไวรัสชนิดฉีด รักษาเริม งูสวัด ที่รุนแรงหรือลุกลามเข้าสมอง
หยดเข้าหลอดเลือดดำช้าๆ อย่างน้อย 1 ชั่วโมง
เส้นเลือดอักเสบ คลื่นไส้ ไตวาย (หากหยดเร็วเกินไป)
ผู้ที่แพ้ยานี้
ผู้ป่วยต้องได้รับสารน้ำ (น้ำเกลือ) เข้าเส้นเลือดอย่างเพียงพอ เพื่อป้องกันยาตกตะกอนอุดตันในไต
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
วัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกัน คอตีบ บาดทะยัก ไอกรน
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ (ใช้กระตุ้นในเด็กโต ผู้ใหญ่ และสตรีมีครรภ์)
ปวด บวม แดงบริเวณที่ฉีด มีไข้ อ่อนเพลีย
เคยมีอาการแพ้รุนแรงจากวัคซีน หรือมีอาการทางสมองหลังฉีดเข็มก่อนหน้า
หากมีไข้สูงเฉียบพลัน ควรเลื่อนการฉีดออกไปก่อนจนกว่าจะหาย
เก็บตู้เย็น (2-8°C) ห้ามแช่แข็งเด็ดขาด
ยาทารักษาสิวอุดตัน (กลุ่มอนุพันธ์วิตามินเอ รุ่นใหม่ระคายเคืองน้อยลง)
ทาบางๆ ทั่วใบหน้า วันละ 1 ครั้ง ก่อนนอน (หลังล้างหน้าเช็ดให้แห้งสนิท)
ผิวแห้ง แดง ลอก สิวอาจเห่อขึ้นใน 1-2 สัปดาห์แรกของการใช้ (เป็นเรื่องปกติ)
สตรีมีครรภ์ หญิงที่กำลังให้นมบุตร
ทำให้ผิวไวต่อแสงแดดมาก ต้องทาครีมกันแดดในตอนเช้าเสมอ
เก็บพ้นแสงแดด อุณหภูมิห้อง
ยาฉีดรักษาภาวะหัวใจเต้นเร็วผิดปกติ (SVT)
แพทย์จะฉีดพุช (Push) เข้าเส้นเลือดดำอย่างรวดเร็วมาก (1-2 วินาที)
หน้าแดง แน่นหน้าอก หายใจลำบากชั่วขณะ รู้สึกเหมือนหัวใจหยุดเต้น
โรคหอบหืดรุนแรง หัวใจเต้นช้าผิดปกติชนิด Heart block
ผู้ป่วยมักจะรู้สึกไม่สบายหน้าอกอย่างมากหรือวูบขณะเดินยา (เป็นอาการชั่วคราวจากยา ไม่ต้องตกใจ)
เก็บอุณหภูมิห้อง ไม่แช่แข็ง
รักษาอาการแพ้รุนแรงเฉียบพลัน (Anaphylaxis) และใช้กู้ชีพหัวใจหยุดเต้น (CPR)
ฉีดเข้ากล้ามเนื้อหน้าขา (สำหรับแก้แพ้) หรือเส้นเลือดดำฉุกเฉิน (สำหรับกู้ชีพ)
ใจสั่น หัวใจเต้นเร็วมาก มือสั่น ปวดศีรษะ ความดันพุ่ง
ไม่มีข้อห้ามในภาวะฉุกเฉินเพื่อช่วยชีวิต
การนำยาความเข้มข้นสูงไปฉีดเข้าเส้นเลือดโดยตรง(กรณีแก้แพ้) อาจทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงจนเสียชีวิตได้
เก็บอุณหภูมิห้อง พ้นแสงแดด
ยาถ่ายพยาธิ (พยาธิตัวกลม ตัวตืด พยาธิเส้นด้าย)
เคี้ยวให้ละเอียดก่อนกลืน ควรกินพร้อมอาหารเพื่อให้ยาดูดซึมดีขึ้น
ปวดท้อง ท้องอืด คลื่นไส้
สตรีมีครรภ์ และเด็กที่น้ำหนักตัวน้อยเกินไป
สตรีวัยเจริญพันธุ์ควรคุมกำเนิดอย่างน้อย 1 เดือนหลังจากใช้ยา
เก็บอุณหภูมิห้อง ไม่เกิน 30 องศาเซลเซียส
น้ำยาฆ่าเชื้อ ทำความสะอาดรอบบาดแผล ล้างมือ หรือฆ่าเชื้ออุปกรณ์
ใช้สำลีชุบแล้วเช็ด 'รอบๆ' บาดแผล (เช็ดวนจากในวงออกนอกวง)
ผิวแห้งตึง ระคายเคือง แสบมากหากโดนแผลเปิด
ห้ามใช้กับแผลเปิดขนาดใหญ่ หรือผู้ที่แพ้แอลกอฮอล์
ห้ามเช็ดลงบนแผลเปิดหรือแผลสดโดยตรงเด็ดขาด เพราะจะไปทำลายเนื้อเยื่อสร้างใหม่ ทำให้แผลหายช้า
เก็บที่อุณหภูมิห้อง ห้ามวางใกล้เปลวไฟ ปิดฝาให้สนิทป้องกันการระเหย
รักษาและป้องกันโรคกระดูกพรุน
กินตอนเช้าขณะท้องว่าง ดื่มน้ำเปล่าตามมากๆ (ห้ามดื่มนม) และห้ามนอนราบอย่างน้อย 30 นาที
ระคายเคืองหลอดอาหาร แสบร้อนกลางอก ปวดกล้ามเนื้อ/กระดูก
ผู้ที่หลอดอาหารผิดปกติ หรือไม่สามารถยืน/นั่งตัวตรงได้นาน 30 นาที
หากมีอาการกลืนลำบากหรือแสบร้อนกลางอกรุนแรง ให้หยุดยาและรีบพบแพทย์
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
รักษาอาการปัสสาวะขัดจากภาวะต่อมลูกหมากโต
กินหลังอาหารมื้อเดิมทุกวัน กลืนทั้งเม็ดห้ามเคี้ยวหรือบด
เวียนศีรษะ หน้ามืดเวลาลุกขึ้น ปวดศีรษะ
ผู้ป่วยโรคตับรุนแรง หรือกำลังใช้ร่วมกับยาลดความดันบางชนิด
ควรลุกขึ้นยืนหรือเปลี่ยนท่าช้าๆ เพื่อป้องกันภาวะความดันตกและหน้ามืดเป็นลม
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ลดระดับกรดยูริกในเลือด ป้องกันโรคเก๊าท์กำเริบ
กินหลังอาหารทันที และควรดื่มน้ำตามมากๆ ระหว่างวัน (2-3 ลิตร/วัน)
มีผื่นตามผิวหนัง คลื่นไส้ อาเจียน
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้อย่างรุนแรง
หากมีผื่นแดง ตุ่มพอง ลอก แผลในปาก ให้หยุดยาทันทีและรีบไปโรงพยาบาล (เสี่ยงแพ้ยารุนแรง)
เก็บในที่แห้งและเย็น
ครีมลดรอยดำ รักษาฝ้า กระ จุดด่างดำ (ปลอดภัยกว่าสารฟอกขาวตัวอื่น)
ทาบางๆ บริเวณที่เป็นฝ้าหรือรอยดำ วันละ 1-2 ครั้ง
ระคายเคือง แสบ แดง ลอก (โดยเฉพาะช่วงแรกที่เริ่มใช้)
ผู้ที่แพ้ส่วนประกอบของยา
ต้องใช้เวลาทาต่อเนื่อง 1-2 เดือนจึงจะเห็นผล และต้องทาครีมกันแดดร่วมด้วยเสมอ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง พ้นแสงแดด
ลดความวิตกกังวล ช่วยให้นอนหลับ (เป็นยาควบคุมพิเศษ)
กินตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด ห้ามปรับหรือหยุดยาเอง
ง่วงซึม มึนงง ความจำระยะสั้นลดลง
ผู้ป่วยต้อหินมุมปิด สตรีมีครรภ์ โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรงรุนแรง
ยาทำให้เสพติดได้ ห้ามดื่มแอลกอฮอล์ร่วมด้วยเด็ดขาด และห้ามแบ่งยาให้ผู้อื่นกิน
เก็บในที่มิดชิด พ้นแสงและพ้นมือเด็ก
ยาลดกรดและเคลือบแผลในกระเพาะอาหาร พร้อมยาขับลม
กินก่อนอาหาร 30 นาที หรือเวลาปวดท้อง (ชนิดน้ำต้องเขย่าขวดก่อน)
อาจมีอาการท้องผูกหรือท้องเสียสลับกันเล็กน้อย
ผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังรุนแรง (เสี่ยงต่อการสะสมของอลูมิเนียม/แมกนีเซียม)
กินห่างจากยารักษาโรคประจำตัวอื่นๆ อย่างน้อย 2 ชั่วโมง ป้องกันการรบกวนการดูดซึม
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ลดอาการปวดเกร็งช่องท้อง โรคลำไส้แปรปรวน และขับลม
กินก่อนอาหาร 15-30 นาที
ปากแห้ง เวียนศีรษะ ความดันตกเล็กน้อย
ผู้ป่วยที่มีภาวะลำไส้อุดตัน หรือกล้ามเนื้อลำไส้ไม่มีแรงบีบตัว
ระวังการใช้ในผู้ป่วยโรคต้อหิน และผู้ที่มีปัญหาปัสสาวะลำบาก
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยารักษาโรคพาร์กินสัน และยาต้านไวรัสไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์เอ
กินตอนเช้าหรือกลางวัน (หลีกเลี่ยงการกินตอนเย็นเพื่อป้องกันการนอนไม่หลับ)
นอนไม่หลับ วิงเวียน ปากแห้ง ขาบวม มีรอยจ้ำเลือดตามผิวหนังคล้ายตาข่าย
ผู้ป่วยโรคต้อหินมุมปิด
ห้ามหยุดยาเองกะทันหันเพราะอาจทำให้พาร์กินสันกำเริบรุนแรง อาการเวียนศีรษะจะดีขึ้นเมื่อใช้ไปสักระยะ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาละลายเสมหะ บรรเทาอาการไอที่มีเสมหะข้นเหนียว
กินหลังอาหาร
คลื่นไส้ ท้องเสีย อาหารไม่ย่อย
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
ควรใช้อย่างระมัดระวังในผู้ป่วยที่มีแผลในกระเพาะอาหาร
เก็บพ้นแสงแดด
