ยารักษาโรคจิตเภท (มักใช้เป็นทางเลือกเมื่อดื้อยาอื่น)
กินตามแพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด
น้ำลายไหลเยอะตอนหลับ ง่วงซึม ท้องผูก น้ำหนักขึ้น เม็ดเลือดขาวต่ำ
ผู้ที่มีประวัติเม็ดเลือดขาวต่ำ โรคลมชักที่ยังควบคุมไม่ได้
ต้องเจาะเลือดดูเม็ดเลือดขาวสม่ำเสมอ หากมีไข้หรือเจ็บคอต้องรีบพบแพทย์ด่วน
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาปฏิชีวนะฉีด ฆ่าเชื้อแบคทีเรียดื้อยาสุดขีด (Superbug / ยาทางเลือกสุดท้าย)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
พิษต่อไตสูงมาก ชาตามตัว กล้ามเนื้ออ่อนแรง รอบปากชา
ผู้ที่แพ้ยานี้
ต้องเฝ้าระวังค่าไตอย่างใกล้ชิด ยาอาจทำให้เกิดภาวะกล้ามเนื้ออ่อนแรงจนหายใจลำบากได้
ยาผงเก็บอุณหภูมิห้อง
ฮอร์โมนทดแทน บรรเทาอาการวัยทอง และป้องกันกระดูกพรุน
กินวันละ 1 เม็ด เวลาเดิมทุกวัน (อาจต้องกินร่วมกับยาอื่น)
คัดตึงเต้านม ปวดศีรษะ คลื่นไส้ เลือดออกกะปริบกะปรอย
ผู้ป่วยมะเร็งเต้านม ผู้ที่มีประวัติลิ่มเลือดอุดตัน โรคตับรุนแรง
ยาอาจเพิ่มความเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตัน ผู้หญิงที่กินยาควรตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมสม่ำเสมอ
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาทารักษารอยแผลเป็น ป้องกันแผลเป็นนูนแข็ง
ทาและนวดเบาๆ ที่รอยแผลเป็น วันละ 2-3 ครั้ง
คัน แดง ระคายเคืองบริเวณที่ทา
ห้ามทาบนแผลเปิด แผลสดที่ยังไม่ติดสนิท
หากแผลเป็นเก่าและแข็ง อาจทายาแล้วปิดทับด้วยพลาสเตอร์ทิ้งไว้ข้ามคืนเพื่อให้ยาซึมดีขึ้น
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาทาบรรเทาอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ เคล็ดขัดยอก (สูตรร้อน)
ทาและนวดเบาๆ บริเวณที่ปวด วันละ 3-4 ครั้ง
แสบร้อน แดง บริเวณที่ทา
ห้ามทาบนแผลเปิด แผลสด หรือรอยถลอก
ห้ามทาร่วมกับการประคบร้อนเด็ดขาด เพราะจะทำให้ผิวหนังพุพองไหม้ได้ ล้างมือหลังทา
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาทาบรรเทาอาการปวดกล้ามเนื้อ อาการบวมช้ำหลังกระแทกใหม่ๆ (สูตรเย็น)
ทาบริเวณที่ปวดบวม วันละ 3-4 ครั้ง
เย็นวาบที่ผิวหนัง
แผลเปิด บริเวณรอบดวงตา
เหมาะสำหรับอาการปวดบวมอักเสบเฉียบพลัน (ภายใน 24-48 ชม. แรกหลังบาดเจ็บ)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาหยอดตาปฏิชีวนะ ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย รักษาตาแดงอักเสบ แผลที่กระจกตา
หยอดตา 1-2 หยด ตามที่แพทย์สั่ง (มักให้หยอดทุก 2-4 ชม. ในช่วงแรก)
แสบตา คันตาชั่วคราว ตาแพ้แสง
ผู้ที่แพ้ยากลุ่มควิโนโลน
หยอดให้ครบตามกำหนดเพื่อป้องกันเชื้อดื้อยา ห้ามนำหลอดไปแตะโดนขนตาหรือเปลือกตา
เก็บที่อุณหภูมิห้อง (เปิดแล้วอยู่ได้ 1 เดือน)
ยาเคมีบำบัดชนิดฉีด รักษาโรคมะเร็งและกดภูมิคุ้มกันรุนแรง
หยดเข้าหลอดเลือดดำ
คลื่นไส้อาเจียน ผมร่วง เม็ดเลือดต่ำ ปัสสาวะเป็นเลือด (ภาวะกระเพาะปัสสาวะอักเสบจากเลือดออก)
กระเพาะปัสสาวะอักเสบ เม็ดเลือดต่ำรุนแรง
ต้องให้สารน้ำหรือให้ผู้ป่วยดื่มน้ำเยอะๆ เพื่อล้างยาออกจากกระเพาะปัสสาวะ (บางครั้งต้องให้ยา Mesna ควบคู่เพื่อป้องกันกระเพาะปัสสาวะเลือดออก)
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาลดฮอร์โมนเพศชาย รักษาสิวฮอร์โมน ขนดก หรือรักษามะเร็งต่อมลูกหมาก
กินพร้อมอาหารหรือหลังอาหารทันที
น้ำหนักขึ้น อ่อนเพลีย อารมณ์แปรปรวน ตับอักเสบ
สตรีมีครรภ์ โรคตับรุนแรง ประวัติลิ่มเลือดอุดตัน
อาจเป็นพิษต่อตับ ควรสังเกตอาการตัวเหลืองตาเหลือง (ดีซ่าน)
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาเคมีบำบัด รักษามะเร็งเม็ดเลือดขาว (Leukemia)
หยดเข้าหลอดเลือดดำ หรือฉีดเข้าไขสันหลัง
กดไขกระดูกรุนแรง คลื่นไส้ ตาแดงและอักเสบ
ผู้ที่แพ้ยานี้
หากใช้ยาในขนาดสูง อาจทำให้เกิดพิษต่อระบบประสาท (ผู้ป่วยจะเดินเซ สับสน หรือพูดไม่ชัด)
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาเม็ดคุมกำเนิด (ฮอร์โมนโปรเจสตินเดี่ยว)
กินวันละ 1 เม็ด เวลาเดิมของทุกวัน
เลือดออกกะปริบกะปรอยทางช่องคลอด คลื่นไส้
ผู้ป่วยมะเร็งเต้านม หญิงตั้งครรภ์
ต้องกินเวลาเดิมเป๊ะ ห้ามลืมเด็ดขาดเพื่อประสิทธิภาพการคุมกำเนิดสูงสุด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาละลายลิ่มเลือด (ป้องกันอัมพฤกษ์/อัมพาตจากหัวใจเต้นผิดจังหวะ)
กลืนทั้งแคปซูลพร้อมน้ำ ห้ามแกะหรือเคี้ยวเด็ดขาด
เลือดออกง่าย ปวดกระเพาะอาหาร อาหารไม่ย่อย
มีเลือดออกรุนแรงในร่างกาย ลิ้นหัวใจเทียม ไตวายรุนแรง
ยาเสื่อมสภาพง่ายมากเมื่อโดนความชื้น ให้แกะออกจากแผงฟอยล์เฉพาะตอนจะกินเท่านั้น ห้ามจัดใส่ตลับแบ่งยา
เก็บในแผงเดิม พ้นความชื้น
ยาทาฆ่าเชื้อรา รักษาเกลื้อน กลาก เชื้อราที่ง่ามเท้า
ทาบางๆ บริเวณที่เป็น วันละ 2 ครั้ง เช้า-เย็น
ผิวลอก แดง คัน
แพ้ยานี้
ให้ล้างมือให้สะอาดและเช็ดแผลให้แห้งสนิทก่อนทายาทุกครั้ง
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาป้ายปากฆ่าเชื้อรา รักษาเชื้อราในช่องปาก (ฝ้าขาวในปาก ลิ้น)
อมยาหรือทาที่แผลในปาก อมไว้นานๆ ก่อนกลืน วันละ 4 ครั้ง
คลื่นไส้ อาเจียน รสชาติเฝื่อนลิ้น
ทารกอายุต่ำกว่า 6 เดือน (เสี่ยงต่อการสำลักยาเข้าหลอดลม)
ยาอาจทำให้ยาละลายลิ่มเลือด (วาร์ฟาริน) ออกฤทธิ์แรงขึ้นจนเลือดออก ต้องแจ้งแพทย์
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
รักษาโรคเยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ และซีสต์ที่เต้านม
กินพร้อมอาหาร
สิวขึ้น ขนดก เสียงทุ้ม น้ำหนักตัวเพิ่ม ประจำเดือนขาดหาย
สตรีมีครรภ์ หญิงให้นมบุตร โรคตับ/ไต/หัวใจ รุนแรง
สตรีวัยเจริญพันธุ์ต้องคุมกำเนิด (ชนิดที่ไม่ใช้ฮอร์โมน เช่น ถุงยาง) อย่างเคร่งครัด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาคลายกล้ามเนื้อ (ลดอาการหดเกร็งรุนแรงจากโรคทางระบบประสาท)
กินตามแพทย์สั่ง (มักเริ่มจากขนาดยาต่ำๆ)
กล้ามเนื้ออ่อนแรง ง่วงซึม ท้องเสีย เป็นพิษต่อตับ
ผู้ป่วยโรคตับรุนแรง
ระวังการใช้ร่วมกับยากดประสาทอื่นๆ ควรลุกขึ้นยืนช้าๆ เพื่อป้องกันหน้ามืด
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
รักษาโรคเรื้อน และโรคผิวหนังบางชนิด
กินพร้อมอาหาร
ซีด (เม็ดเลือดแดงแตก) ปวดศีรษะ ผื่นคัน
ผู้ที่มีภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD ชนิดรุนแรง
หากกินแล้วมีไข้ ตัวซีดลง หรือตัวเหลืองตาเหลือง ให้รีบพบแพทย์
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาต้านไวรัส HIV
ต้องกินพร้อมอาหารเพื่อเพิ่มการดูดซึม และกินร่วมกับยาต้านตัวอื่นเสมอ
ท้องเสีย คลื่นไส้ ปวดศีรษะ ไขมันในเลือดสูง
ผู้ที่แพ้ยากลุ่มซัลฟา (ควรระวัง) โรคตับรุนแรง
ยามีปฏิกิริยากับยาอื่นจำนวนมาก (ยาตีกันเยอะ) ห้ามซื้อยาอื่นมากินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาขับธาตุเหล็ก (ใช้ในผู้ป่วยธาลัสซีเมียที่ต้องรับเลือดบ่อย)
ชนิดเม็ดฟู่: ละลายยาในน้ำดื่ม/น้ำส้ม / ชนิดเม็ดโค้ท: กลืนทั้งเม็ด (กินตอนท้องว่าง)
คลื่นไส้ ปวดท้อง ท้องเสีย ค่าไต/ตับสูงขึ้น
ผู้ป่วยโรคไตวายรุนแรง
ต้องเจาะเลือดติดตามการทำงานของไต ตับ และการได้ยิน อย่างสม่ำเสมอ
เก็บในที่แห้ง ป้องกันความชื้น
ซิลิโคนเจลทาลดเลือนรอยแผลเป็น ป้องกันแผลเป็นนูน (คีลอยด์)
ทาบางๆ ปาดไปในทิศทางเดียวกัน วันละ 2 ครั้ง เช้า-เย็น (ไม่ต้องนวดซ้ำ)
แทบไม่พบผลข้างเคียง
ห้ามทาบนแผลเปิด แผลสด หรือแผลที่ยังไม่ตกสะเก็ด
ต้องรอให้แผลแห้งสนิทและตัดไหมเรียบร้อยแล้วอย่างน้อย 1-2 สัปดาห์ จึงจะเริ่มทายาได้
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาแก้แพ้ ลดน้ำมูก ผื่นคัน (ชนิดไม่ง่วง)
กินวันละ 1 ครั้ง เวลาใดก็ได้
ปากแห้ง ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย
ผู้ที่เคยแพ้ยานี้
มีความปลอดภัยสูงและผลข้างเคียงน้อยกว่ายาแก้แพ้รุ่นเก่า
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาสเตียรอยด์ ลดการอักเสบรุนแรง รักษาภูมิแพ้
กินหลังอาหารทันทีตามแพทย์สั่ง ห้ามปรับขนาดยาเอง
หน้าบวม (Moon face) น้ำหนักขึ้น ระคายกระเพาะ นอนไม่หลับ
ผู้ที่มีการติดเชื้อราในร่างกายที่ยังไม่ได้รับการรักษา หรือมีแผลในกระเพาะ
ห้ามกินต่อเนื่องนานโดยแพทย์ไม่ได้สั่ง เพราะจะทำให้กระดูกพรุนและภูมิคุ้มกันตกรุนแรง
เก็บที่อุณหภูมิห้อง
ยาสเตียรอยด์ฉีด ลดการอักเสบรุนแรง ภาวะสมองบวม หรือป้องกันคลื่นไส้จากคีโม
ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ หรือกล้ามเนื้อ
น้ำตาลในเลือดสูง แสบร้อนบริเวณก้นกบขณะฉีด (อาการชั่วคราว) นอนไม่หลับ
ผู้ที่มีการติดเชื้อราในร่างกายที่ยังไม่ได้รักษา
หากฉีดเร็วเกินไปผู้ป่วยจะรู้สึกวูบวาบร้อนที่ก้นกบและอวัยวะเพศ (ควรเดินยาช้าๆ) อาจทำให้ความดันโลหิตพุ่งสูงได้
เก็บอุณหภูมิห้อง
ยาแก้ไอแห้ง (ชนิดไม่มีเสมหะ)
กินเมื่อมีอาการไอ ห่างกัน 6-8 ชม.
ง่วงซึม วิงเวียน คลื่นไส้
ผู้ที่มีอาการไอแบบมีเสมหะ หอบหืดกำเริบรุนแรง
ห้ามใช้ร่วมกับยารักษาโรคซึมเศร้ากลุ่ม MAOI
เก็บพ้นแสงแดด
